Szanta – zioło o wielu właściwościach

szanta

Szanta zwyczajna – Marrubium vulgare L. Nazywana jest ona często miętą bagienną lub miętą końską. Jest to wieloletnia roślina miododajna z rodziny jasnotowatych o aromacie miętowo-cytrynowym. Występuje wzdłuż dróg, na polach i terenach kamienistych praktycznie na całym terytorium Europy. Rośnie na rumowiskach, w pobliżu płotów i żywopłotów.

Surowiec

Surowcem jest ziele szanty. Powinno być zbierane w początkach i w czasie kwitnienia i suszone w temperaturze do 40 stopni C. Po otwarciu kwiatów odcina się górną część rośliny, wiąże w pęczki i wiesza do wyschnięcia na powietrzu. Aby uzyskać dobre zbiory, należy unikać twardych dolnych części.

Skład chemiczny

Gorzkie diterpeny i alkohole diterpenowe (premarrubina obecna w żywej roślinie przekształca się podczas przeróbki i suszenia w marrubinę, a następnie do kwasu marrubinowego; peregrinol, vulgarol, marrubenol, marrubiol), olejek eteryczny (bisabolol, kamfen, p-cymen, limonen, beta-pinen), garbniki, alkaloidy pirolidynowe (betonicyna), stachydryna; flawonoidy (apigenina, luteolina, kwercetyna); saponiny, witaminy (cholina, karoten, witamina C), fitosterole (beta-sitosterol), pochodne kwasy hydroksycynamonowego (fenolokwasy), sole mineralne (dużo potasu)

Opis

Marrubium vulgare L. – to wieloletnia roślina zielna o wysokości 30-60 cm. Łodyga jest wzniesiona, czterokanciasta, pusta w środku, pokryta włoskami, czasem rozgałęziona. Liście naprzeciwległe, okrągło-owate, pomarszczone, z wierzchu zielone, od spodu białawe, na brzegach karbowano-ząbkowane, na krótkich ogonkach.
Kwiaty są małe, z pręcikowymi, zdeflorowanymi przylistkami, ułożone w okółkach w osi górnych liści. Kielich ma 10 ostro zakończonych ząbków, z których 5 jest dłuższych od pozostałych; korona biała, dwudzielna, z dwuboczną górną wargą i 3 płatkami dolnymi; pręciki 4, krótkie, nie wystające z rurki korony; słupek z górną zalążnią. Kwitnie od czerwca do września, owoce dojrzewają od sierpnia do października.

Uprawa

Szanta może być sadzona zarówno w półcieniu, jak i w słońcu. Preferuje gleby ubogie, gęsto zajmuje wapienne zbocza. Chwast ten występuje również w pobliżu źródeł, na torfowiskach i ugorach. Nie wymaga specjalnej pielęgnacji. Można nawet powiedzieć, że jest to marzenie ogrodnika – posadzona w ziemi i zapomniana – bez podlewania i nawożenia – radzi sobie doskonale. No, chyba że trochę podlewania w szczególnie gorące dni. W zimie nie potrzebuje schronienia, gdyż z łatwością znosi nawet bardzo niskie temperatury. Opadłe nasiona łatwo przetrzymują zimę, a nowe pędy kiełkują z nich zwykle na wiosnę po stopnieniu śniegu. W jednym miejscu rośnie nawet do 10 lat i więcej. Jedyne, czego wymaga, to coroczne wiosenne przycinanie.

Szanta właściwości

Szanta zawiera związek z grupy diterpen : mirubinę. Wysoka zawartość marubiny i jej pochodnych (kwas marubenowy i marubenol) przyczynia się do zastosowania ziela szanty zwyczajnej jako składnika preparatów o działaniu przeciwbólowym, żółciopędnym, wykrztuśnym i hipotensyjnym.
Roślina ma ponad to działanie przeciwzapalne, przeciwskurczowe, uspokajające i moczopędne.

Przeciwzapalnie

Zioło zwiększa odporność organizmu, chroni przed przeziębieniami, wirusami i infekcjami. Ma pozytywny wpływ na układ moczowo-płciowy, zatrzymuje rozwój procesów zapalnych, łagodzi ból przy oddawaniu moczu.

Na układ krążenia

Wyciągi z szanty działają rozkurczowo. Rozszerzają naczynia krwionośne, poprawiając krążenie.
Szanta stosowana jest w chorobach układu krążenia. W medycynie ludowej roślina ta jest przepisywana przy arytmii i osłabieniu serca. Lekko obniża ciśnienie krwi. Wykazuje działanie antyarytmiczne i przeciwskurczowe. Zmniejsza skurcze serca u osób cierpiących na tzw. kołatanie serca.

Wykrztuśnie

Gorycze (diterpeny), olejek eteryczny i saponiny, które zawiera szanta działają wykrztuśnie. Ziele polecane jest na suchy kaszel. Stany zapalne oskrzeli i gardła, gruźlica, krztusiec, astma. Zioło rozrzedza wydzielinę i zmniejsza jej lepkość, zwiększa przepływ śluzu i przyspiesza jego usuwanie.

Działanie przeciwzapalne pomaga obniżyć temperaturę ciała w przypadku gorączki oraz złagodzić przebieg choroby.

Żółciopędnie

Kwas marrubinowy i marrubina pobudzają wydzielanie żółci. Diterpeny pobudzają wydzielanie soków trawiennych.

Ziele szanty wykorzystuje się w leczeniu chorób wątroby, dróg żółciowych oraz kamicy. Preparaty te działają rozkurczająco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, pobudzając w ten sposób czynności wydzielnicze wątroby i ułatwiając przepływ żółci. Szanta poprawia apetyt oraz wspomaga leczenie takich chorób jak zapalenie pęcherzyka żółciowego, zaburzenia metaboliczne i żołądkowo-jelitowe.

Niestrawność, zaburzenia trawienne, brak apetytu, wzdęcia. Kamica żółciowa, stany skurczowe dróg żółciowych. Zastoje żółci. Żółtaczka.

Uspokajająco

Bezsenność i niepokój podczas snu pomoże złagodzić połączenie korzenia waleriany, szyszek chmielu, kwiatostanów rumianku oraz szanty.

Moczopędnie

Szanta działa jako diuretyk – likwiduje obrzęki, oczyszcza nerki i zmniejsza stany zapalne w układzie moczowym. Surowiec zatrzymuje rozwój procesów zapalnych oraz łagodzi ból przy oddawaniu moczu.

Szanta – właściwości inne

Zioło uspokaja układ nerwowy, łagodzi stres i pomaga przy bezsenności. Łagodzi kolki w żołądku i jelitach, rozluźnia mięśnie gładkie.

Wspomaga organizm w ogólnym osłabieniu. Szantę stosuje się niekiedy w skąpym i bolesnym miesiączkowaniu u anemicznych dziewcząt.

Zewnętrznie

Odwar z ziela stosować do przemywania ran, owrzodzeń i wysypek u dzieci. Według opinii zielarzy jest dobry na zapalenie jamy ustnej i bóle zębów. Ekstrakt leczniczy działa jako środek przeciwzapalny i przeciwalergiczny. Sok z Marrubium vulgare stosowany w chorobach uszu, zwilżoną sokiem watę przykłada się do ucha.

Preparaty – dawkowanie

Napar szantowy: 1,5 g ziela na 200 ml wrzącej wody; odstawić pod przykryciem na 20 minut, przecedzić. Pić 3 razy dziennie tak sporządzoną herbatkę po 200 ml.

Sproszkowane ziele: 3 razy dziennie 1-2 g.

Sok z ziela szanty: 2-3 łyżki co 3 godziny.

Nalewka szantowa: 1:5 – 5-7 ml 3 razy dziennie.

Komisja E zaleca dawkę 4,5 g ziela suchego w przetworach/dzień.

Przeciwwskazania

Nie zaleca się stosowania zioła w poważnych chorobach układu pokarmowego (choroba wrzodowa, nieżyt żołądka, zapalenie trzustki, inne ostre choroby przewodu pokarmowego).

Przeciwwskazania obejmują również ciążę i okres laktacji.

Zabronione jest podawanie odwarów, naparów, nawet słabo nasyconych, dzieciom do 12 roku życia – istnieje ryzyko wywołania podrażnień, szeregu skutków ubocznych. Jeśli dziecko jest nadwrażliwe, możliwe jest nawet zatrucie.

Przy indywidualnej nietolerancji ziół, nadwrażliwości, skłonności do podrażnień, alergii, istnieje ryzyko wystąpienia skutków ubocznych. Najczęstsze obawy to długotrwałe bóle i zawroty głowy, ataki nudności, silne wymioty.

W kuchni

Cała nadziemna część rośliny (zarówno liście, jak i szypułki) ma silny zapach podobny do melisy, ale bardziej pikantny i ostry. Jako przyprawę stosuje się młode rośliny i wierzchołki – na surowo oraz suszone.
W różnych sałatkach, do potraw warzywnych i herbat, do mięsa mielonego, pasztetów, przystawek, kanapek i zup, do przetworów rybnych, wypieków.

Dawkowanie

Zaleca się leczenie w domu długimi kursami. Po miesiącu regularnego przyjmowania należy zrobić przerwę – pozwolić organizmowi odpocząć przez 2-3 tygodnie. Leczenie jest zazwyczaj wystarczające po 2-3 kursach.

Źródła:

Шандра — состав, лечебные свойства и применение. Рецепты


https://narodovedia.ru/travoved/shandra-obyknovennaya-2.html
https://www.1000listnik.ru/lekarstvennie-travi/24/99-shandra.html
https://happiness-and-beauty.ru/shandra-obiknovennaya-lechebnie-svoistva-i-protivopokazaniya.html
https://clubzdravie.ru/travy-dlya-zdorovya/shandra-obyknovennaya-2.html
https://poltava-krimsan.ru/travy-i-svojstva/shandra-obyknovennaya.html
https://www.greeninfo.ru/vegetables/elsholtzia_ciliata.html
https://nc59.ru/travy-i-rasteniya/shandra-obyknovennaya-lechebnye-svojstva.html
Szanta zwyczajna (Marrubium vulgare L.) jako roślina lecznicza, Anna Parus
www.rozanski.li
Rośliny lecznicze stosowane u dzieci. Prof. W. Olechnowicz -Stępień

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *