Przytulia – zioło krzemionkowe

Przytulia wonna

Galium verum – przytulia pospolita
Galium aparine – przytulia czepna

Przytulia wonna  Przytulia wonna – Marzanka wonna

Przytulie występują w naszym kraju w lasach iglastych i liściastych, na brzegach leśnych strumieni, na glebach zasobnych w próchnicę.

Opis botaniczny

Przytulia wonna – jest wieloletnią rośliną zielną o smukłych i długich kłączach, z których odchodzą łodygi o długości 30-100 cm. Korzeń palowy słabo rozwinięty. Liście małe, ciemnozielone, podłużne lub szeroko lancetowate, ostro zakończone, pachnące, zimozielone. Kwiatostan jest parasolowaty. Szypułki pachnące. Kwiaty w kwiatostanach, białe, czerwonawe lub różowawe, małe, lejkowate. Owoc kulisty – brązowy orzech na stronie brzusznej z głębokim wcięciem. Pędy, zwłaszcza jesienią, są często czerwonopurpurowe. Kwitnie od czerwca do września.

Przytulia czepna – ma cienkie, łukowato wygięte, żebrowane łodygi, na których znajdują się wąskie, okółkowe liście, zebrane w grupy po 6-12 sztuk. Liście mają kształt lancetowaty. Nie ma kielicha; korona ma 4 pręciki. Kwiaty są białe, tworzą nieliczne kwiatostany. Owocem jest kulka małża. Jego powierzchnia pokryta jest małymi, ostrymi kolcami. Cała roślina czepia się ubrania, a nawet skóry).

Przytulia właściwa – bylina dorastająca do 1 m dł.; łodygi i liście pokryte czepiającymi się haczykami; liście wąskie; ulistnienie okółkowe; kwiaty drobne, żółte. Kwitnie od lipca do września.

Przytulia wyprostowana – bylina do 1 m wys.; łodyga sztywna, wzniesiona; liście wąskie, zakończone kolcem, z wierzchu połyskujące; ulistnienie okółkowe; kwiaty białe, 4-płatkowe; pręcików 4. Prawie identyczna jest przytulia pospolita.

Wszystkie przytulie są roślinami leczniczymi i mają podobne właściwości.

Surowiec

W fitoterapii jest wykorzystywane ziele zbierane w początkach i w czasie kwitnienia. Powinno być zbierane od lipca do września, może zawierać owoce (rozłupki). Suszyć w przewiewnym miejscu, w temp. 20-40 st C.
Uwaga! Ciemnienie ziela przytulii podczas suszenia jest zjawiskiem normalnym. Spowodowane to jest hydrolizą kwasową irydoidów zawartych w surowcach.

Skład chemiczny

Surowiec typowo irydoidowy i kumarynowy. Ziele zasobne jest w kwas nikotynowy (witamina PP), krzemionkę, witaminę C i P (bioflawonoidy), ponadto w pochodne antracenu i naftalenu. Ziele przytulii wonnej posiada olejek eteryczny, kwas ruberytrynowy, galiozynę, wanilinę, kwas p-kumarowy, kwas kawowy, kwas galusowy, kwas p-hydroksybenzoesowy i in

Przytulia – działanie spasmolyticum

Wyciągi z ziela marzanki wywierają swoiste działanie przeciwskurczowe. Zmniejszają napięcie ścian obwodowych naczyń krwionośnych (spasmolyticum), poprawiając tym samym krążenie krwi. Zioło oczyszcza naczynia krwionośne ze złogów cholesterolowych i działa przeciwmiażdżycowo.
Nalewka i napar z przytulii wykazuje działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie, rozluźnia bóle brzucha i kolki. Najsilniejsze działanie przeciwskurczowe ma suchy ekstrakt.

Diureticum

Przytulie zwiększają wydalanie moczu, gdyż działają zarówno spazmolitycznie na drogi moczowe, jak i hamująco na resorpcję zwrotną w cewkach nerkowych. Surowiec wywiera również korzystny wpływ na naczynia chłonne i na obieg chłonki, co przypisywane jest obecności kumaryny.
Popularnie przytulią leczy się zapalenie nerek, przepisując świeży sok. W kamicy moczowej, w leczeniu obrzęków i stanów zapalnych układu moczowego. Puchlina, niedrożność nerek przeszkody, bolesne oddawanie moczu, skąpomocz, drażliwy pęcherz, zapalenie pęcherza moczowego, moczenie u dzieci. Działa detoksykująco.

Przytulia – sedativum

Uspokajająco. Napar z trawy działa wyciszająco na układ nerwowy, hamuje napady histerii, leczy bezsenność. W stanach pobudzenia i nerwicach wegetatywnych. Odwar ma działanie przeciwdrgawkowe.
Jako środek uspokajający i przeciwskurczowy preparaty z przytulii są stosowane na obniżenie ciśnienia. Ziele włączane jest w medycynie ludowej w chorobach serca.

Ściągająco

Napar z trawy jest również stosowany jako styptic (środek ściągający), leczy hemoroidy, łagodzi bolesne i ciężkie miesiączki, hamuje upławy oraz krwawienia z nosa. Wzmacnia ścianki naczyń krwionośnych.
W przypadku hemoroidów i zapalenia odbytu najlepszy jest mocny odwar stosowany doodbytniczo lub gęsty (suchy) wyciąg w czopkach i wlewkach, ponadto na podłożu żelowym,np. żelatynowym lub agarowym.

Żółciopędnie

Wodne wyciągi z przytulii działają regulująco na wypróżnienia i żółciopędnie. W kamicy żółciowej, zastojach żółci, zaburzeniach trawiennych, nieżycie jelit i żołądka, chorobie wrzodowej, schorzeniach wątroby.

Działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne

Na zapalenie błony śluzowej żołądka i zapalenie macicy. Jako środek przeciwbólowy napar z ziela jest skuteczny przy bólach głowy i podagrze. Jako napar przeciwzapalny stosowany również na nieżyty układu oddechowego, anginę, zapalenie płuc, gruźlicę, brucelozę i żółtaczkę.

Przytulia zewnętrznie

Świeże ziele rozgniata się na miazgę i stosuje zewnętrznie jako środek styptyczny, gojący rany i wrzody. Odwar z ziela stosowany jest jako zewnętrzny środek na krwawienia z nosa. Napar zastosowany na skórę odkaża i usuwa stan zapalny, zmniejsza łojotok, poprawia elastyczność skóry. Łagodzi objawy zaczerwienia na twarzy w przebiegu trądziku różowatego. Działa przeciwwysiękowo oraz pobudza regenerację nabłonków oraz naskórka. Zapobiega zakrzepicy i zatorom. Wyciągi alkoholowe mogą służyć do leczenia krwiaków i obrzęków przy kontuzjach sportowych i innych urazach. Ma podobne działanie jak nostrzyk i arnika (zmniejsza ból i wysięk, przyśpiesza resorpcję krwiaków, poprawia krążenie miejscowe).
Balsamy z zioła są skuteczne na czyraki, oparzenia, dermatozy z zespołem bólowym i egzemę. Miejsca chorobowe można posypywać proszkiem z zioła.

Przytulie warto łączyć z innymi ziołami krzemionkowymi, np. ze skrzypem, przetacznikiem, rdestami, perzem, kozieradką.

Przetwory

Napar: 1 łyżka rozdrobnionego surowca na szklankę wrzątku. Odstawić na 30 minut; przecedzić. Można pić nawet kilka szklanek dziennie.

Odwar: 2 łyżki ziela zalać 2 szkl wody; gotować 8 minut; odstawić na 5 minut; przecedzić. Do przemywania ran i wyprysków, cery tłustej i ze zmianami ropnymi, ponadto zasobny w krzemionkę i związki fenolowe – doustnie przy zapaleniu gardła i biegunce.

Świeże ziele przytulii wonnej ma więcej kumaryn niż suche.

Nalewka: w proporcji 1:1 – 1 część surowca, 1 część alkoholu. Może służyć do doprawiania nalewek smakowych. Mocna nalewka (alkohol 40%) może być stosowana miejscowo w leczeniu stanów zapalnych i owrzodzeń narządów płciowych, odbytu i jamy ustnej (do pędzlowania).

Nalewka przytuliowa: pół szkl. ziela zalać 400 ml wódki lub spirytusu; macerować 14 dni; przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dz. po 3-5 ml jako środek odtruwający i moczopędny. Stosować do przemywania schorzałych miejsc typu owrzodzeń, ran, odparzeń i na tle łojotoku oraz nadmiernej potliwości. Podobnie przyrządza się intrakt i alkoholaturę zimną na świeżym zielu.

Macerat ze świeżej rośliny na wodzie zdrojowej chłodnej (aby nie zniszczyć białek), sporządzać przez zalanie przemielonego świeżego ziela i pozostawienie na 6 godzin. Pić po 100 ml przy dyspepsji i niedoczynności enzymatycznej trzustki oraz żołądka. Ponadto przy słabym trawieniu białek i stosowaniu odżywek białkowych dla sportowców. Przytulia pomoże w trawieniu i przyswajaniu białka oraz zwiększy tolerancję przewodu pokarmowego na koncentraty białkowe w odżywkach.

Suche ziele zmielić na pył. Zażywać 3 razy dz. po 1 płaskiej łyżeczce do herbaty; dobrze popić. Jest doskonałą zasypką na wszelkiego rodzaju rany, mokre wysypki, nadżerki, owrzodzenia, oparzenia i potówki. Można go zmieszać z zasypką Alantan, Dermatol lub Linomag (proporcja 1:1).

Miód z przytulii: na każdą łyżeczkę proszku przytuliowego dać 1 łyżkę miodu i pół łyżeczki gliceryny lub wódki; wywieszać. Zażywać 3 razy dz. po 1 łyżce.

Macerat: 4 łyżki świeżego i zmielonego ziela zalać 1 szkl. wody o temp. pokojowej; macerować pod przykryciem 8 godzin; przecedzić. Pić jak napar. Można osłodzić miodem lub sokiem owocowym.

Płyn doustny: świeże ziele zmielić przez maszynkę do mięsa. Na każdą 1 szkl. masy roślinnej dać pół szkl. przegotowanej wody; wytrawiać pod przykryciem 8 godzin; wyciąg odcedzić od masy. Masę roślinną przepuścić przez sokowirówkę. Oba wyciągi połączyć. Pić 4 razy dz. po 50 ml. Na zimę zakonserwować poprzez zalanie miodem (100 ml soku na 200 ml miodu), winem (100 ml soku na 200 ml wina), wódką (100 ml soku na 100 ml wódki) lub zasypanie cukrem (100 ml soku na 200 ml cukru).

W kuchni

Przytulia zawiera dużo kumaryny, która nadaje roślinie osobliwy smak. Część nadziemna rośliny jest używana jako środek aromatyzujący do nadawania specyficznego smaku niektórym odmianom wina, napojom bezalkoholowym, herbacie, serom. Proszek z suchych, zmiażdżonych liści jest czasami dodawany do tytoniu w celu jego aromatyzowania. Owoce bywają używane jako substytut kawy.

Źródła:

Medical Herbalism
https://www.greeninfo.ru/grassy/galium_odoratum/podmarennik-dushistij-v-sadu_art.html
http://www.plantarium.ru/page/image/id/523041.html

Galium aparine


https://herbana.world/plant/podmarennik-nastoyashchij.html
https://www.1000listnik.ru/lekarstvennie-travi/15/258-podmarennik-dushistyj.html
Holistic Herbal. A safe and practicl guide to making and using herbal remedies. David Hoffmann
Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, dr A. Ożarowski
Medical Herbalism The Science and Practice, David Hoffmann
Poradnik zielarski, Henryk Różański
Medical Herbalism The Science and Practice, David Hoffmann
Fitoterapia i leki roślinne, prof. E. Zarawska, prof. B. Gierczak, prof. J. Niedworok
www.rozanski.li
www.gramzdrowia.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *