Porost islandzki – płucnica islandzka – Lichen islandicus / Cetraria islandica

Porost islandzki

Porost islandzki zwany także płucnicą islandzką jest unikalną rośliną leczniczą. Jest on wskaźnikiem czystości ekologicznej danego obszaru. Stosowany jest w medycynie, przemyśle i w kucharstwie. Porost islandzki rośnie w suchych lasach iglastych, przyczepiając się swoimi kłączami do gleby, głazów lub kory dużych starych pniaków. Dobrze rozwija się w miejscach piaszczystych, nie zacienionych, na bagnach i w wysokich górach. Bardzo pospolicie występuje w krajach północy. W Polsce jest pod ochroną.

Opis botaniczny

Porost islandzki jest małą, rozgałęziającą się krzewinką z ulistnioną plechą o brązowo-zielonym odcieniu z białymi lub czerwonymi plamkami. Zwykle 12-15 cm wysokości. Płucnica islandzka ma plechę silnie rozgałęzioną, dichotomicznie powycinaną, spłaszczoną, liśclokształtną, brzegiem nierównomiernie ząbkowaną i o brzegach podwiniętych do wewnątrz. W sprzyjających warunkach porost dobrze rośnie i rozmnaża się. W przypadku suszy roślina wysycha i zmienia kolor z zielonego na biało-srebrny. W takim stanie anabiozy może pozostać przez kilka lat, po czym zregeneruje się w ciągu kilku godzin, jeśli podłoże zostanie dostatecznie nawilżone.

Surowiec

Porost islandzki zbiera się późnym latem lub wczesną jesienią. Aby zachować właściwości lecznicze rośliny, surowiec jest starannie suszony i przechowywany nie dłużej niż przez dwa do trzech lat. Zebrane ręcznie lub za pomocą grabi porosty oczyszcza się z resztek ziemi i igieł, drobno sieka i suszy w dobrze wentylowanym pomieszczeniu. Wskazane jest, aby unikać bezpośredniego działania promieni na liście porostów, ponieważ wiele użytecznych składników ulega zniszczeniu pod wpływem promieniowania ultrafioletowego. Surowiec jest jeszcze raz odwracany i suszony. Temperatura suszenia – do 60 st C. Przechowywać go należy w workach, drewnianych beczkach lub szklanych słojach w ciemnym miejscu w temperaturze pokojowej.

Skład chemiczny

Centraryna, kwas licheno-stearowy, kwas fumarowy (lichenowy kwas, kwas porostowy), kwas szczawiowy i winowy. Ustalono również że plecha płucnicy islandzkiej zawiera 70% licheniny i izolicheniny (hemicelulozy).
Porosty zawierają głównie węglowodany – polisacharydy, rzadziej monosacharydy, kwas krzemowy, kwasy lichenowe (kw. usninowy, kw. fumaro-proto-cetrarowy, proto-liche-stearowy, kw. fizodowy i in.), śluzy, barwniki, sole mineralne (jod, miedź, krzem i in.).

Działanie

Od średniowiecza porost islandzki był szeroko stosowany w medycynie ludowej w krajach Europy Północnej – Islandii, Norwegii, Szwecji – jako środek ambulatoryjny w przeziębieniach i zapaleniu oskrzeli. W postaci naparów lub odwarów ludy Skandynawii stosowały go również jako goryczkę pobudzającą apetyt. Stosowano go w leczeniu czerwonki, niestrawności, przewlekłych zaparć i innych zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Mech islandzki znany był również jako środek zmiękczający, odżywczy i odbudowujący. I te zastosowania są aktualne do dziś.

Niektóre kwasy porostowe wykazują wyraźną aktywność przeciwbakteryjną. Szczególnie cenny jest kwas usninowy, który ma silne działanie antybiotyczne. Hamuje on wzrost drobnoustrojów gram-dodatnich (gronkowce, paciorkowce). Na gram ujemne działa tylko niektóre. W procesie badania technologii leków kwasu usninowego nie wykryto w naparach wodnych, zatem do wody on nie przechodzi.

Układ oddechowy

Porost islandzki działa przede wszystkim powlekająco (osłaniająco), przeciwkaszlowo, wykrztuśnie, przeciwzapalnie i antybiotycznie (przeciwbakteryjnie).

Stany zapalne i infekcje układu oddechowego, kaszel różnego pochodzenia, chrypka, przeziębienie, choroby zakaźne, choroby alergiczne objawiające się nieżytem dróg oddechowych, choroby płuc, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, ból gardła, krztusiec, astma oskrzelowa,

Zioło aktywizuje układ odpornościowy, dlatego z takim powodzeniem stosowane jest w zakaźnych chorobach układu oddechowego. Roślina wspomaga odkrztuszanie flegmy, zabija patogeny. Zaleca się je przy astmie i w zapaleniu płuc. Preparaty z porostu działają przeciwbakteryjne wobec prątków gruźlicy. Polisacharydy porostu mają zdolność do ochrony błony śluzowej dróg oddechowych przed działaniem różnych czynników chemicznych.

Układ pokarmowy

Porost działa przeciwwymiotnie, reguluje wypróżnienia i przemianę materii, zwiększa produkcję i wydzielanie śliny, soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego oraz żółci. Silnie stymuluje czynności sekrecyjno-absorpcyjne układu pokarmowego. W małych dawkach wzmaga wydzielanie soku żołądkowego, natomiast w dużych – hamuje jego wydzielanie i powstrzymuje oddziaływanie kwasu solnego na śluzówkę żołądka. W dużych dawkach zioło hamuje także wymioty i znosi objawy choroby morskiej.

Choroba wrzodowa , stany zapalne i nieżyt przewodu pokarmowego, zapalenie odbytu. Zaburzenia przemiany materii, choroby wątroby i trzustki, zatrucia, brak apetytu, zaburzenia trawienia, kamica żółciowa i moczowa, zastoje żółci, niestrawność.

Zioło po dostaniu się do przewodu pokarmowego pęcznieje i tłumi głód, co czyni go skutecznym w odchudzaniu. Dzięki zwiększonej objętości, wypycha kał, pozbywając się zaparć.

W badaniach in vitro stwierdzono, że porost jest aktywny wobec Helicobacter pylori, która powoduje zapalenie błony śluzowej żołądka i wrzody dwunastnicy. Potwierdzono aktywność licheniny wobec 12 bakterii i 8 grzybów, w tym Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Aeromonas hydrophila, Proteus vulgaris, Streptococcus faecalis, Bacillus cereus, Bacillussubtilis, Pseudomonas aeruginosa, Listeria monocytogenes. Wszystkie te mikroorganizmy są bardzo niebezpieczne dla zdrowia człowieka. Na przykład zakażenia Staphylococcus aureus lub Coli, które powodują zapalenie jelit i zapalenie okrężnicy.

Porost zawiera substancje czynne o działaniu ściągającym oraz skrobię. Roślina jest używana przy biegunce. Garbniki porostu islandzkiego pomagają wyleczyć organizm z zatruć truciznami pochodzenia roślinnego i metalami ciężkimi.

Odwar z porostu ma wyraźny efekt terapeutyczny w chorobach przewodu pokarmowego, w tym wrzody żołądka i dwunastnicy, nadkwaśność żołądka (duże dawki), nadżerki. Badania kliniczne wykazały, że u pacjentów z chorobą wrzodową, przyjmowanie alkoholowego wyciągu z porostu przed posiłkami eliminuje ból związany z przyjmowaniem pokarmu. Jest to spowodowane działaniem powlekającym leku (substancje śluzowe), jego właściwościom gojącym, przeciwzapalnym, osłaniającym oraz przeciwbakteryjnym.

Inne właściwości porostu

Porost działa przeciwnowotworowo, wzmacniająco, przeciwpotnie, uspokajająco, moczopędnie, immunostymulująco.

Zaburzenia miesiączkowania, choroby hormonalne, upławy, wole endemiczne, miażdżyca, wiek podeszły i choroby z nim związane, po zawale serca, pękanie i przepuszczalność naczyń krwionośnych błon śluzowych, kuracja odmładzająca, zaburzenia układu moczowo-płciowego i endokrynologicznego, zapalenie przydatków i jąder (okłady, kąpiele, doustnie), żylaki kończyn, hemoroidy (lewatywy), skąpomocz, choroby nerek i dróg moczowych.

Porost zawiera jod, który jest korzystny przy zaburzeniach tarczycy. Roślina normalizuje produkcję hormonów. Zioło to jest również dobre dla mężczyzn. W zapaleniu prostaty aktywizuje układ moczowo-płciowy i pomaga szybko przywrócić jego funkcje.

Zewnętrznie

Choroby kobiece (stany zapalne, świąd, upławy), trądziki, ropnie, łuszczyca, zmiany troficzne, wypadanie włosów, łamliwość i rozdwajanie się włosów, łojotok, łojotokowe zapalenie skóry, owrzodzenia, rany, oparzenia, liszaje, opryszczki, czyraki, urazy skóry.

Maceraty i napary z porostu są bardzo wartościowymi preparatami do celów kosmetycznych. Posiadają bowiem właściwości odtruwające, oczyszczające, nawilżające, osłaniające, antyseptyczne, przeciwzapalne, przeciwłuszczycowe i przeciwtrądzikowe. Regularnie stosowane hamują nadmierne wydzielanie łoju.

Dla oczu: Napar z płucnicy jest dobrym środkiem do leczenia podrażnienia i przemęczenia oczu, zapalenia spojówek i powiek, nadmiernego łzawienia i cieni pod oczami, stany zapalne i infekcje gałki ocznej oraz powiek, pieczenie, łzawienie i opuchnięcie oczu (+ preparat mineralno-witaminowy i jednoczesne picie naparu!).

W kuchni

Niektórzy ludzie używają porostów w kuchni. Stwierdzono, że płucnica islandzka zawiera substancje pektynowe, które mają dużą zdolność do tworzenia lepkiej masy – galarety. Dlatego też roślina ta jest używana do produkcji galaretek i kisielu. Porost islandzki jest również wykorzystywany do produkcji piwa. Mieszkańcy północy dodają pokruszony suszone zioło do mąki i pieką chleb.

Przetwory – dr Różański

Napar: 2 łyżki plechy zalać 1 szkl. wrzącej wody; odstawić na 30 min. i przecedzić. Pić 4-6 razy dz. po 50 ml (zasada często i mało).

Odwar:2 łyżki plechy zalać 1 szkl. wody; gotować 15 minut; przecedzić. Pić jak napar.

Macerat: 2 łyżki rozdrobnionej płucnicy zalać 1 szklanką ciepłej przegotowanej wody; odstawić na 5 godzin; przecedzić. Stosować zewnętrznie lub doustnie.

Nalewka porostowa: pół szkl, plechy zalać 300 ml wódki lub wina; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać 4-6 razy dz. po pół łyżeczki lub 3-4 razy dz. po 5-10 ml. Przeznaczona jest również do przemywania skóry. Dzieciom podawać w mleku z miodem lub w herbacie tymiankowej albo lebiodkowej.

Nalewka klasyczna z płucnicy:1 część surowca zalać 5 częściami alkoholu 70%, odstawić na 7 dni, przefiltrować.

Ekstrakt płucnicowy: pół szkl. plechy zalać 150 ml alkoholu 40-70%; wytrawiać 10 dni; przefiltrować. Zażywać 4 razy dz. po pół łyżeczki.

Do leczenia schorzeń skórnych stosować nalewkę, ekstrakt lub odwar z płucnicy. Doskonały jest także olej porostowy: pół szkl. plechy płucnicy (uwaga! surowiec zwilżyć najpierw alkoholem 40-70%, a dopiero potem ekstrahować olejem) zalać 150 oleju słonecznikowego lub sojowego o temp. 60 st C; wytrawiać 7 dni; przefiltrować. Używać go do przemywania, masażo-wcierania, maseczek olejowych, kąpieli olejowych na zniszczone włosy oraz do okładów i lewatyw (stany zapalne jelit i odbytu, hemoroidy, parcie na kał, zaparcia).

Źródła:

Www.rozanski.li
Www.gramzdrowia.pl
https://marislavna.ru
https://zdorova.com.ua
https://lektrava.ru
https://kiberis.ru
https://www.livemaster.ru
https://www.1000listnik.ru
https://herbana.world
http://www.health-news.ru

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *