Orzech włoski – Juglans regia L.

orzech włoski

Orzech włoski jest jedną z tych roślin, które uprawiane są już od czasów starożytnych. Jednak nie każdy wie, że nie tylko jądra orzecha włoskiego są cenne dla człowieka. Orzech ma nie tylko walory smakowe. Jest także bogaty w makro i mikroelementy. Zastosowanie w lecznictwie ma praktycznie cała roślina, począwszy on owoców, przez nasiona, korę, liście, łupiny na przegrodach między nasionami kończąc. Orzech jest drzewem często sadzonym, niekiedy uprawianym. Szczególnie pospolite w południowej i w południowo-wschodniej Polsce.

Opis botaniczny

Drzewo 20-35 m wysokości o rozgałęzionej, potężnej koronie. Kora jasnoszara, z głębokimi spękaniami na pniach, gładka na gałęziach. Młode pędy mają białe przetchlinki, zielonkawobrązowe. Liście pierzastodzielne, naprzemianległe, 15-76 cm długości, nieparzystopierzaste, z 2-4 parami listków stopniowo zwiększających się w kierunku wierzchołka. Liście podłużno-owate lub eliptyczne, gładko ząbkowane, ostro zakończone, z wierzchu ciemnozielone, pokryte włoskami wzdłuż żyłek, od spodu jaśniejsze, o długości 5-16 cm. Listki terminalne, ogonkowe; boczne prawie bezogonkowe, często nie całkiem naprzeciwległe. Kwiaty są jednopłciowe, nieestetyczne, małe. Kwiaty pręcikowe zebrane w zwisające, wydłużone kwiatostany, kłoski, 8-10 cm długości. Każdy kwiat jest umieszczony w okwiatu liścia molowego; owocnia wygląda na sześciokątną z powodu połączenia 4 płatków kielichowatego prostego okwiatu z 2 podobnymi do niego przylistkami. Pręciki z nitkami są bardzo krótkie; pręcików w dolnych kwiatach jest 20-30, w górnych kwiatach 6-8. Kwiaty mają 4-klapowy okwiat, znajdują się na końcu gałęzi w grupach po 2-5 lub pojedynczo; każdy kwiat pistillate ma 2 przylistki i znajduje się w osi liścia molowego. Kwiatostany i liście okrywające są prawie całkowicie zrośnięte z zalążnią. Słupek z jednojajową dolną zalążnią i 2 nitkowatymi, mięsistymi, odstającymi słupkami. Owocem jest fałszywa zalążnia, różniąca się wielkością od prawie kulistej do elipsoidalnej. Zewnętrzna owocnia jest zielona, mięsista i skórzasta, w wieku dojrzałym oddziela się od dołka, który nazywany jest orzechem i przybiera czarną barwę. Owocnia orzecha włoskiego (perykarp wewnętrzny) jest zdrewniała, szarobrązowa, o powierzchni gąbczastej i z dwoma dobrze rozwiniętymi żebrami. Nasiono (jądro orzecha), składające się z dużego zarodka, pokryte jest cienką błoną, przy czym zarodek stanowi największą część zarodka. Siewka jest podłużnie owłosiona, 2- i 4-klapowa. Kwitnie w kwietniu-maju, owoce orzecha dojrzewają w końcu sierpnia-września.

Żywotność orzecha wynosi około 300 lat. Owocuje od 10 – 12 roku życia przez 150 – 200 lat. W wieku 30-50 lat plon z drzewa szczepionego wynosi 60÷100, czasami do 250 kg w różnych latach.

Surowiec

Surowcem jest nie tylko orzech, ale także kora, zielona łupina orzecha (tak często wyrzucana) i liść.
Surowce suszy się w normalnej temperaturze do 40 st C, przy czym korę i gałązki można wysuszyć w otwartym piekarniku ogrzanym do temp. 80 st C. Bardzo cennym surowcem są niedojrzałe, świeże owoce, z których przyrządza się sok, intrakt, alkoholaturę zimną i alkoholmiód.

Liście orzecha włoskiego zbiera się wiosną i wczesnym latem (od maja do czerwca), kiedy osiągają normalną wielkość. Zbiera się je podczas suchej pogody. Suszy się je na słońcu, rozłożone na czarnym płótnie. Liście nie powinny być zbierane mokre, ponieważ po wysuszeniu czernieją i nie będą nadawały się do użytku. Znakiem, że suszenie jest zakończone jest to, że liście stają się kruche i łamią się pod lekkim naciskiem. Suszone liście należy przechowywać w naturalnych torebkach w temperaturze pokojowej.
Owoce zbierane są niedojrzałe i dojrzałe. Niedojrzałe orzechy zbiera się w czerwcu (kiedy osiągają wielkość dojrzałych owoców, ale ich rdzeń nie jest jeszcze zdrewniały i orzech można przebić igłą).
Główny zbiór odbywa się w momencie osiągnięcia pełnej dojrzałości.

Skład chemiczny

Surowce zawierają: naftochinon (dwuketonowa pochodna naftalenu) – juglon; hiperozyd, 3-arabinozyd kwercytyny i kemferolu, kwasy fenolowe kw. kawowy, kw. kumarynowy, kw. galusowy), witaminy (wit. C: liście zebrane w maju – 300-500 mg/100 g, łupina i niedojrzałe orzechy -2-3 tyś. mg tj. 2-3 g/100 g; kw. foliowy, wit. P, fitochinony, czyli wit. K), olejek eteryczny – 0,01-0,03% (główny składnik to heksen-2-alem-1), karotenotdy – ponad 30 mg/100 g, garbniki – 3-4 %, violaksantynę, flawoksantynę, alkaloid – yuglandyne. Należy wiedzieć, że łupina i niedojrzałe owoce zabierają aż 25% garbników.

Działanie

W medycynie ludowej wykorzystuje się liście, kwiaty, młode zielone owoce z nasionami, łupiny owoców, nasiona orzecha włoskiego, olej z nasion orzecha włoskiego, twarde łupiny orzecha włoskiego i cienkie przegrody między jego częściami.

Przetwory z orzecha włoskiego mają właściwości tonizujące, przeciwbakteryjne, odkażające, odtruwające, ściągające i przeciwzapalne. Kora korzenia orzecha włoskiego jest używana jako środek przeczyszczający. Z wewnętrznej przegrody owocu robi się nalewkę, przepisywaną przy cukrzycy i chorobach tarczycy, w chorobach stawów, zapaleniu jelita grubego, nadciśnieniu, artretyzmie i miażdżycy. Napary i odwary z liści orzecha włoskiego stosuje się przy niedoborze witamin, wycieńczeniu organizmu, przy kamicy moczowej, żółtaczce, podagrze, jako środek przeciwrobaczy i napotny.

Surowce działają przeciwszkorbutowo, rozkurczowo, przeciwrobaczo, moczopędnie (skąpomocz, obrzęki, nadciśnienie), wzmacniająco i przeciwkaszlowo.
Przetwory z orzecha są wskazane w stanach zapalnych i zakażeniowych układu moczowego i oddechowego, w osłabieniu, w chorobach zakaźnych i wirusowych (surowce wykazują działanie przeciwwirusowe), chorobach przeziębieniowych.
Preparat działają przeciwkrwotocznie, wzmacniając naczynia krwionośne zapobiegają ich pękaniu i przepuszczalności. Nadmierna potliwość (kąpiele), nadmierne krwawienia miesiączkowe, upławy, stany zapalne narządów płciowych. Nalewka z orzechów ma działanie przeciwrobacze.

Orzech włoski pomaga zahamować rozwój chorób nowotworowych, sercowo-naczyniowych i neurodegeneracyjnych we wczesnym stadium. Specjaliści zalecają włączenie orzechów włoskich do codziennej diety w celu utrzymania zdrowego serca. Stosowne w codziennej diecie obniżają poziom złego cholesterolu (o ok. 9-16%), obniżają ciśnienie krwi (o 2-3 mmHg) i poprawiają funkcjonowanie śródbłonka. Zmniejszenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych przypisuje się dużej ilości kwasu alfa-linolenowego. Orzechy poprawiają krążenie krwi i przyspieszają usuwanie toksyn z organizmu. Normalizacja poziomu hormonów i poprawa układu rozrodczego człowieka to kolejny ich atut.

Na odchudzanie: Pomimo dość wysokiej kaloryczności orzechy włoskie mogą być włączone do jadłospisu osób odchudzających się. W 100 gramach tego produktu znajduje się 654 Kcal. Jest to prawie 50 orzechów. Średnia waga 1 orzecha wynosi około 5 g, odpowiednio jego kaloryczność nie przekracza 33 Kcal. Orzechy mogą być spożywane przez osoby chcące utracić zbędne kilogramy, ponieważ są one bogate w błonnik, któremu zawdzięczają uczucie sytości. Głód nie powraca przez długi czas i sumarycznie liczba przyswojonych w ciągu dnia kcal okazuje się niższa właśnie dzięki orzechom. Kiedy orzechy włoskie są odpowiednio wprowadzone do diety (nie należy przekraczać 4-5 sztuk dziennie), metabolizm wzrasta, a dodatkowe kilogramy znikają znacznie szybciej.

Układ pokarmowy: Preparaty z orzecha włoskiego normalizują kwasowość, a także zapobiegają występowaniu zaburzeń trawiennych. Odnotowano również pozytywny wpływ na procesy metaboliczne. Liście pomagają organizmowi łatwiej przyswajać glukozę. Ma to pozytywny wpływ na ogólne samopoczucie pacjenta i uwalnia ukryte zasoby w organizmie. Schorzenia wątroby, trzustki, śledziony i pęcherzyka żółciowego, zaburzenia trawienia, biegunka, niestrawność, bóle brzucha, stany zapalne i zakażeniowe przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa.

W cukrzycy: Napar z liści orzecha włoskiego jest zalecany w leczeniu cukrzycy, gdyż może on znacznie obniżyć poziom cukru we krwi. Surowiec jest najbardziej skuteczny w początkowych stadiach choroby. Liście orzecha włoskiego mogą zapobiegać rozwojowi niektórych powikłań cukrzycy typu 2, takich jak zmiany chorobowe kończyn dolnych i jamy ustnej.

Zewnętrznie: Liście mają właściwości gojące rany, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. W medycynie ludowej świeże liście przykłada się na rany i czyraki. Świeże liście po przepłukaniu wodą umieszcza się na gładkiej powierzchni i tępym przedmiotem lekko ubija, aż wypłynie z nich gęsty, lepki, ciemnozielony sok. Teraz można je przykładać na rany, czyraki lub przywiązywać do palca w przypadku zapalenia panewki. Także w grzybiczych chorobach skóry.

W kulinarii: Jako produkt orzechy włoskie są uniwersalne – można je stosować do wypieków, dań mięsnych i rybnych, do sałatek i sosów, same w sobie mogą stanowić przekąskę. Dlatego też przepisy z udziałem orzechów włoskich są liczne i różnorodne. Za jednego z rekordzistów w stosowaniu orzechów w kuchni uważa się kuchnię kaukaską. Tam składnik orzechowy może być nawet w zupach, które są zagęszczane mielonymi ziarnami. Tak jest szczególnie w przypadku gruzińskiej zupy z kurczakiem i orzechami włoskimi. Prażenie ziaren ujawnia ich smak i dodaje nikotynowej goryczki. Jednak oprócz prażonych pestek na rynku można znaleźć również pestki marynowane i kandyzowane. W likierach Vin de Noi lub Nocino znaleźć można orzechy w syropie cukrowym. W kuchni tureckiej, gruzińskiej i rosyjskiej orzechy włoskie są często łączone z bakłażanami. W Gruzji małe bakłażany dzieli się wzdłuż na dwie połówki, piecze i zaprawia mieszanką zmielonych orzechów włoskich z czosnkiem, cebulą, kolendrą, estragonem, papryką i selerem. Czasami danie posypuje się pestkami granatu. Bakłażany są podobnie nadziewane orzechami w Libanie. Meksyk ma specjalną potrawę narodową w kolorach flagi narodowej: „Chiles en nogada”. Jest to faszerowana zielona papryka chili z białym sosem z mielonych orzechów włoskich, udekorowana czerwonymi pestkami granatu.

W kosmetologii: Już w starożytnej Grecji owoce orzecha włoskiego (a dokładniej roztwór popiołu z łupin) były używane przez kobiety do usuwania owłosienia z ciała. Współczesne kobiety szeroko stosują różne składniki orzechów w zabiegach kosmetycznych. Na przykład, łupiny orzecha włoskiego są składnikiem peelingów do twarzy. Jednak najczęściej stosowane są ekstrakty z oleju z orzecha włoskiego. Olej – jest stosowany jako emolient, środek nawilżający, przeciwzapalny, przeciwstarzeniowy, zapobiegający powstawaniu zmarszczek. Jego działanie pomaga wzmocnić mikronaczynia, zapobiegając w ten sposób powstawaniu czerwonych naczynek. W lecie olejek nakłada się na skórę, aby zniwelować oparzenia słoneczne. W celu wzmocnienia płytki paznokciowej stosuje się kąpiele z dodatkiem olejku z orzecha włoskiego i cytryny. A dodanie kilku kropel olejku do szamponu pomaga wzmocnić włosy.

Przewory – dr Różański

Napar: 2 łyżki liści lub suchych łupin zalać 1 szkl. wrzącej wody; odstawić na 20 minut; przecedzić. Pić 4 razy da. po 150 ml;

Odwar: 2 łyżki gałązków lub kory zalać 2 szkl. wody; gotować 10 minut; uzupełnić brakującą ilość wody; odstawić jeszcze na 20 minut; przecedzić. Pić jak napar. W robaczycy wypić na czczo 200 ml mocnego naparu lub odwaru jednorazowo po czym wypić 100 ml naparu glistnikowego i 200 ml naparu z owoców bzu czarnego. Zabiegi powtarzać co 2 dni.
Odwar stosować do płukanej i nasiadówek 30 minutowych przy stanach zapalnych narządów płciowych i upławach (jednocześnie pić napar lub odwar w ilości 200 ml 3 razy dz.). W odwarze (mocnym) płukać włosy przetłuszczające się, z łupieżem, wypadające, pozbawione połysku i puszystości oraz w celu ich zabarwienia (jasnym włosom mocny wywar z łupin, kory lub gałązek nadaje rudawy kolor, ciemnym jedynie taki połysk; zabarwia też siwe włosy, zwłaszcza wtedy gdy połączymy go z wywarem z kory dębowej). Przy stanach ropnych i zapalnych oraz krwawieniach z dziąseł płukać jamę ustną odwarem z łupin lub kory (gałązek), albo naparem z liści.

Nalewka orzechowa (orzechówka): pół szkl. suchych liści, gałązek, kory lub łupin zalać 400 ml wódki; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dz. po 5 ml. Chore miejsca (opryszczki, ropnie, bolesne pryszcze, owrzodzenia, liszaje, liszajce, figówki, oparzenia, odparzenia, wypryski sączące itd.) przemywać nalewką 4 razy dz.
Do płukania: 1 łyżka nalewki na 1 szkl. wody przegotowanej.
Na chore oczy stosować 10 minutowe okłady z naparu liściowego 3-4 razy dz.
W przypadku biegunek, ostrych stanów zapalnych, robaczycy, parcia na kał, podrażniania odbytu, żylaków odbytu i owrzodzeń zastosować bardzo skuteczne lewatywy z odwaru z kory lub gałązek, albo z mocnego naparu liściowego o temp. 38 st C w ilości 100-200 ml. Lewatywy stosować codziennie lub co 2 dni.

Zasypka juglandowa: suche liście lub korę zmielić w młynku na pył. Chore miejsca (zmiany sączące, rany, oparzenia, owrzodzenia, odparzenia, opryszczki) pudrować 3-4 razy dz.. Proszek juglandowy można zmieszać z zasypką Alantan lub Linomag (1 łyżka proszku na 1 łyżkę zasypki, wymieszać) i stosować w wyżej wymienionych schorzeniach oraz do przysypywanla skóry łojotokowej i z trądzikiem młodzieńczym.

Miód wzmacniający juglandowy: na każdą łyżeczkę sproszkowanych liści lub łupin, albo soku z liści dać 1 łyżkę miodu i 10 kr. gliceryny, wymieszać. Zażywać 3-4 razy dz. po 1 łyżce.

Sok z liści orzecha: świeże liście lub niedojrzałe orzechy zmielić przez maszynkę do mięsa i zalać wodą przegotowaną do połowy (na każdą 1 szkl. miazgi dać pół szkl. wody), przykryć i odstawić na 6 godzin; wyciąg odcedzić od masy roślinnej i przefiltrować przez watę lub gazę. Pozostał nam masę przepuścić przez sokowirówkę. Oba wyciągi połączyć.
Zażywać 4 razy dz. po 4 łyżki. Można też do 100 ml soku w ać 100 ml alkoholu 40% i 100 ml miodu, wsypać pół łyżeczki cynamonu i wlać 100 ml soku cytrynowego, wymieszać bardzo starannie i odstawić na 3 dni do zimnego miejsca. Przechowywać w lodówce. Zażywać 4 razy dz. po 1-2 łyżki. Lek warto zapasteryzować na zimę (w wodzie o temp. 80 st C przez 20 minut).
Intrakt juglandowy (juglandówka): pół szkl. świeżych i zmielonych liści lub łupin, albo też niedojrzałych owoców zalać 400 ml alkoholu 40-70% o temp. wrzenia; wytrawiać 10 dni; przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dz. po 5 ml lub stosować zewnętrznie. Podobnie przyrządza się alkoholaturę zimną ze świeżych liści, łupin lub niedojrzałych owoców, lecz przy pomocy alkoholu o temp. Pokojowej.

Alkoholmel Juglandis: do 100 ml wyciągu alkoholowego z zielonych części rośliny wlać 100 ml miodu, 100 ml soku cytrynowego, wsypać 100 ml cukru i 1 łyżkę wanilii lub cynamonu, wymieszać wszystko razem i odstawić do lodówki na 3 dni. Zażywać 3-4 razy dz. po 1 łyżce.

Inne przetwory z orzecha włoskiego

Nalewka: wziąć 15 niedojrzałych owoców, zmiażdżyć, włożyć do 0,5 litrowej butelki, zalać alkoholem i trzymać na słońcu przez 14 dni. Przyjmować 20 – 30 ml po posiłku przy zapaleniu żołądka i jelit, biegunce, cukrzycy, nowotworach, a także jako środek witaminowy i tonizujący.

Nalewka z przegród wewnętrznych: Wyciągnąć przegrodę wewnętrzną z 20 – 25 orzechów włoskich, zalać 100ml alkoholu, nalegać 7 – 10 dni i zażywać 15-20 kropli dziennie w 30 – 50 ml przegotowanej wody przy zapaleniu gruczołu sutkowego i włókniakach macicy. Czas trwania leczenia – 2 miesiące. Po 7 – 10 dniowej przerwie można powtórzyć.
Poranna herbata z liści orzecha włoskiego jest profilaktyką awitaminozy. 100 ml napoju przed posiłkiem normalizuje przemianę materii. Dwie łyżeczki rozdrobnionego surowca zaparzyć szklanką wrzątku.

Herbata dla diabetyków – 200 ml wody, 20 g liści. Zaparzać przez 15 minut, przecedzić. Pij dwa razy dziennie po łyżce stołowej przy cukrzycy, płukaniu zaczerwienionego gardła lub przecieraniu zaognionej skóry twarzy.

W chorobach gruczołu tarczycowego: 250 g świeżych liści zalać 0,5 litra wódki na 21 dni. Zażywać łyżkę stołową na pusty żołądek, 30 minut przed posiłkiem. Po miesiącu zrób 14-dniową przerwę. Kurs jest powtarzany.

Liście orzecha włoskiego, których właściwości lecznicze są potwierdzone przez wiele osób, są często wykorzystywane do przygotowywania maści. Takie narzędzie jest wykorzystywane do zwalczania chorób skóry. Do jego przygotowania potrzeba 100 gramów oleju słonecznikowego, najlepiej rafinowanego, a także 15 gramów posiekanych liści rośliny. Odstawić preparat na 7 dni, regularnie mieszając. Po upływie określonego czasu kompozycję należy podgrzać, umieszczając ją w łaźni wodnej. Preparat należy gotować na wolnym ogniu przez trzy godziny. Na koniec przefiltrować lek przez gazę. Po tym czasie środek należy zagotować. Trwa to co najmniej pół godziny. Otrzymany lek należy zmieszać z woskiem pszczelim. Wystarczy 15 gramów. Gotowe lekarstwo należy schłodzić, ciągle mieszając.

Przeciwwskazania

Szkodliwość preparatów z orzechów włoskich polega również na tym, że są one dość alergizujące. Duża ilość białka w orzechach włoskich może wywoływać reakcje alergiczne.

Orzechy włoskie mogą być szkodliwe dla osób z podwyższoną krzepliwością krwi, a także z ostrymi chorobami jelit. Ze względu na to, że orzechy włoskie są bardzo kaloryczne, powinny być spożywane niezwykle umiarkowanie przez osoby cierpiące na otyłość.

Dla dzieci

Orzechy włoskie w postaci dokładnie rozdrobnionej można zacząć podawać dzieciom od 3 roku życia, podając do 2-3 ziaren orzechów dziennie. Najpierw jednak trzeba się dowiedzieć, czy nie wywoła on reakcji alergicznej, gdyż orzechy włoskie są dość silnym alergenem. Przydatność orzechów włoskich dla dzieci jest nieoceniona, gdyż zawierają one nie tylko cenne białko, nie ustępujące zwierzęcemu, ale także szeroką gamę witamin, potas, wapń, miedź, kobalt, żelazo i inne pierwiastki śladowe.

Źródła:

www.rozanski.li
www.gramzdrowia.pl
https://edaplus.info
https://lektrava.ru
https://kiberis.ru
https://www.1000listnik.ru
https://foodtalking.ru

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *