Lepiężnik – o liściach jak parasol

lepiężnik różowy

Lepiężnik lubi gleby wilgotne, ciężkie i nie zawsze żyzne. Bardzo często rośnie wzdłuż rzek, strumieni i innych cieków wodnych, przy stawach, jeziorach, moczarach oraz w lasach. Skupiska lepiężników widoczne są z daleka, najczęściej tworzą całe łany. W Polsce występują, m.in.: lepiężnik różowy, lepiężnik biały, lepiężnik kutnerowaty. Jego liście mają niską przewodność cieplną. Od czasów starożytnych ludzie używali liści lepiężnika zamiast lodówki, zawijano w nie produkty do długotrwałego przechowywania i chłodzenia.

Opis botaniczny

Lepiężnik różowy to wieloletnia roślina zielna. Czerwonawa, gruba, mięsista łodyga jest zawsze pojedyncza i prosto wzniesiona. Wiosną wyrastają na niej skrętolegle bezogonkowe, lancetowate, różowe łuski, które podczas rozwoju rośliny stopniowo zielenieją, przekształcając się w małe liście. Są to liście łodygowe. Oprócz nich lepiężnik wytwarza też liście odziomkowe wyrastające bezpośrednio z kłącza. Te liście są duże, podobne do korzeni, zaokrąglone, nerkowate, z klapami, które są zwykle od 15 do 70 centymetrów długości i szerokości, z sercowatym wgłębieniem między nimi u podstawy, ogonek może osiągnąć 120 centymetrów. Liście te rozwijają się dopiero po przekwitnięciu kwiatów. Cała roślina osiąga do 2 m wysokości. Liście odziomkawe okrągławe, głęboko sercowate u podstawy, drobno i ostro wcięte na brzegu, z białą, pajęczynowatą osnówką na spodniej stronie blaszki. Liście łodygowe łuskowate, do 16 cm długości i 5 cm szerokości, mają rozszerzone ogonki, czasem z chropowatą blaszką na wierzchołku, półkuliste. Kwitnące pędy są czerwonawe i osiągają do 60 centymetrów długości. Kwiaty są pachnące, rurkowate, małe, purpurowe lub błotno-purpurowe, zebrane w koszyczki. Lepiężnik jest to jedna z najwcześniej kwitnących wiosną roślin. Już w marcu można dostrzec wyłaniające się z gruntu grube pąki tej rośliny. Zakwita jeszcze przed rozwojem liści. Drobne koszyczki kwiatów zebrane są w grona na szczycie łodygi. Występuje niepełna dwupienność. Na niektórych okazach występują głównie kwiaty żeńskie, a na niektórych dominują kwiaty męskie. Kwiaty żeńskie składają się tylko ze słupka o długiej szyjce, oraz z puchu (powstałego z przekształconego okwiatu). Kwiaty męskie mają koronę z 5 płatkami, zrośniętymi dołem w rurkę, pręciki zrośnięte w rurkę, oraz niepłodny słupek. Koszyczki z przewagą kwiatów żeńskich są większe (średnica ok. 1 cm) od koszyczków z przewagą kwiatów męskich, które mają średnicę ok. 0,5 cm. Jasnoróżowe kwiaty, podobnie jak liście, wydzielają słabą woń. Owocem jest niełupka o długości 6–8 mm, wyposażona w białożółty puch, umożliwiający przenoszenie ich przez wiatr, nieraz na dalekie odległości. Podczas owocowania łodyga staje się znacznie dłuższa (15-40 cm do 1 m lub więcej), łuszcząca się.

Surowiec

Surowcem jest kłącze i liść, rzadziej pęd kwiatonośny. Kłącza wykopuje się w czasie kwitnienia rośliny (luty – lekka zima, marzec, kwiecień); wtedy też zbiera się kwiatostany. Liście powinno pozyskiwać się w czerwcu, przed pojawieniem się na nich rdzawych plam. Surowce należy wysuszyć w temp. do 40 st C; jedynie kłącza można wysuszyć w lekko ogrzanym piekarniku, nie bardziej jednak niż 50 st C. Liście najlepiej jest zawiesić na sznurku i suszyć w przeciągu. Kłącza lepiej przed suszeniem pokroić w plastry.

Skład chemiczny

Surowce zawierają olejek eteryczny (w kłączu ok. 0,1%), inulinę, helianteninę, seskwiterpen – petazynę, alkaloidy pirolizydynowe, garbniki, żywice, śluzy, kwasy, sole, witaminy, flawonoidy i flawony, pektyny, gorycze, związki poliacetylenowe, laktony terpenowe.
W surowcach są obecne alkaloidy pirolizydynowe (do 0,04%), flawonoidy (astragalina, izokwercytryna), śluzy, olejek eteryczny (do 0,4%), seskwiterpeny (petazyna 0,36%, izopetazyna), inulina.

Wykrztuśnie

Zaletą lepiężnika jest to, że jest wszechstronny. Zioło to działa równie dobrze na kaszel suchy jak i mokry. Oprócz działania przeciwkaszlowego, pomaga również szybciej wydalać flegmę, wzmacnia układ odpornościowy do walki z infekcjami i ułatwia oddychanie poprzez łagodzenie skurczów. Ziele ma właściwości przeciwgorączkowe, obniża temperaturę ciała, zmusza gruczoły potowe do aktywnej pracy, uruchamiając tym samym mechanizmy termoregulacji.

Lepiężnik działa przeciwzapalnie, napotnie, przeciwgorączkowo, wykrztuśnie i spazmolitycznie.
Zapalenie płuc, oskrzeli, krtani, tchawicy, katar, kaszel, dychawica oskrzelowa, gruźlica, astma choroby przeziębieniowe i zakaźne: grypa, odra, ospa, świnka itd.

Moczopędnie

Zioło działa moczopędnie, a przez to przeciwobrzękowo i odtruwająco. Choroby nerek, pęcherza moczowego, skąpomocz, zatrzymanie moczu, skurcze moczowodów, dna, reumatyzm, obrzęki, także przerost prostaty.

Żółciopędnie

Lepiężnik korzystnie wpływa na układ trawienny, reguluje produkcję enzymów, normalizuje przemianę materii i przyspiesza rozkład tłuszczów w organizmie. Wspomaga funkcjonowanie wątroby, usuwa cholesterol i zmniejsza ryzyko zawału serca i udaru mózgu.

Działa silnie rozkurczowo i żółciopędnie. Pobudza wydzielanie i reguluje przepływ soku trzustkowego, wzmaga wydzielanie śliny i soku żołądkowego oraz jelitowego, reguluje metabolizm, reguluje wypróżnienia, zwiększa apetyt.

W leczeniu chorób trzustki i pęcherzyka żółciowego, zapalenia, niewydolności i marskości wątroby oraz schorzeń bańki wątrobowo-trzustkowej. Zaburzenia przemiany materii i trawienia, biegunka, zaparcia, osłabienie, niestrawność zwykła, gnilna i toksyczna, choroba wrzodowa, skurcze jelit, skurcze przełyku, bóle i skurcze żołądka, hemoroidy, stany zakażeniowe jelit, wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Uspokajająco

Petasites ma łagodne działanie uspokajające i nasenne, dlatego stosuje się go przy nerwicach, w celu zwiększenia odporności na stres oraz w walce z bezsennością. Także w leczeniu padaczki, nerwic, kolek i nadciśnienia.

Sprawy kobiece

Bolesne, obfite i nieregularne miesiączki to przypadłość niejednej kobiety. Lepiężnik jest surowcem przeciwkrwotocznym i normującym niejedną kobiecą „nieregularność”. Upławy, zapalenie przydatków, świąd, opryszczka płciowa, zatrzymanie miesiączki, nieregularne, bolesne, skąpe lub zbyt obfite oraz przedłużające się krwawienia miesiączkowe.

Na migrenę i alergię

Wykazano w eksperymentach, że petazyna blokuje receptory histaminowe H-1 i hamuje syntezę leukotrienów. W podwójnie zaślepionym badaniu wykazano, że ekstrakt z lepiężnika zapobiega migrenie oraz zmniejsza liczbę i czas trwania jej epizodów. Inne badania z podwójnie ślepą próbą również potwierdziły skuteczność ekstraktu z lepiężnika w leczeniu sezonowych alergii. Lepiężnik wygłusza reakcje alergiczne, zapalne i z autoagresji. Jest to przydatne w leczeniu stanów zapalnych skóry i układowych. w terapii alergicznego zapalenia jamy nosowej oraz astmy (także w przebiegu pyłkowicy),

Przeciwrobaczo

Zioło może być stosowane przy infekcjach pasożytniczych jako środek główny lub uzupełniający. Do tego celu wykorzystuje się jedynie kłącze rośliny, ponieważ zawiera ono substancje, które wpływają na układ nerwowy robaków.

Zewnętrznie

Wodny napar może być stosowany zewnętrznie jako środek przeciwbólowy. Suszone lub świeże liście należy zalać gorącą wodą, zawinąć w gazę i przykładać w miejsca, gdzie występują bóle kostne i reumatyczne. W podagrze, rwie kulszowej oraz reumatyzmie.

Sok ze świeżych liści leczy rany, hamuje stany zapalne i krwawienie, działa przeciwbólowo, usuwa gorączkę, pomaga otworzyć ropnie oraz zmniejszyć opuchliznę. Rany, ropnie, czyraki, trądzik młodzieńczy i różowaty, wypryski, pryszcze, nadżerki, rozpadliny i owrzodzenia skórne, liszaje, liszajce, zmiany sączące, choroby włosów i skóry owłosionej, opuchlizny, choroby kobiece (zawsze jednocześnie pić napar i stosować lepiężnik zewnętrznie).

Preparaty

Napar: 2 łyżki rozdrobnionego surowca (kłącze lub liście) zalać 1 szklanką wrzącej wody; odstawić pod przykryciem na 30 minut, przecedzić. Pić 4 razy dziennie po 50 ml. Napar można wkraplać dodatkowo do nosa przy katarze siennym oraz stosować do okładów przy zapaleniu spojówek (alergiczne).

Intrakt 1:3 w dłuższych kuracjach przeciwuczuleniowych zażywać 2-3 razy dziennie po 5 ml.

Nalewka: pół szkl. suszu zalać 400 ml wódki; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać 3 razy dz. po 5-10 ml w 100 mi wody lub mleka z miodem. Chore miejsca przemywać 4-6 razy dz.

Alkoholatura “zimna”: pół szkl. świeżych liści lub kłączy zalać 400 ml wódki; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać jak nalewkę.

Alkoholmel: do 100 ml alkoholowego wyciągu wlać sok z jednej cytryny i 100 ml miodu, wymieszać. Zażywać 3-4 razy dz. po 1 łyżce.

Przeciwwskazania

Lepiężnik zawiera alkaloidy pirolizydynowe, dlatego regularne jego stosowanie nie powinno być dłuższe niż 2-3 tygodnie. Kurację można powtarzać raz na kwartał. Do kuracji krótkotrwałych jest bezpieczny i warty polecenia.

Lepiężnik jest przeciwwskazany u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących oraz osób z ciężkimi chorobami nerek i wątroby, w chorobach układu krążenia. Długotrwałe przyjmowanie zioła wywołuje niekorzystny wpływ na układ nerwowy oraz przeciąża wątrobę i nerki.

Źródła:
  • https://lektrava.ru
  • https://www.lekrs.ru
  • https://flowertimes.ru
  • https://polzavred-edi.ru
  • https://herbana.world
  • https://narodovedia.ru
  • https://www.1000listnik.ru
  • https://organicfact.ru
  • https://www.kladovayalesa.ru
  • www.rozanski.li
  • www.gramzdrowia.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *