Lecznicze właściwości szałwii

Szałwia lekarska – Salvia offlcinalls (Labiatae)

Istnieje ponad 600 odmian szałwii, może być zielona, złota, purpurowa, a nawet trójkolorowa. Najbardziej znana jest szałwia lekarska (Salvia officinalis). Jej łacińska nazwa wywodzi się od słowa salvare, co znaczy leczyć, uzdrawiać, ocalać. Jest to silnie rozgałęziona krzewinka, dochodząca do 60 cm wysokości, o szarozielonych, kosmatych, wrzecionowatych liściach. Wydziela miły aromat, kwiaty natomiast mają kolor bezchmurnego nieba. Szałwia jest jednym najszlachetniejszych ziół wywodzących się z rejonów Morza Śródziemnego.

Skład chemiczny szałwii

Liście zawierają olejek eteryczny (a w nim tujon, cyneol, borneol), seskwiterpeny, tiaminę, (witaminę B1), witaminę PP, żywice, kwas ursolowy, kwas oleanolowy, garbniki katechinowe, flawonoidy, kwas fumarowy, sytosterol, wiatminę C, sapogeniny, liczne związki mineralne.

Leczniczy wpływ szałwii na układ pokarmowy

Szałwia ma bardzo dużo leczniczych właściwości, m.in. ma bardzo kojący wpływ na układ pokarmowy. W jelitach i żołądku działa ona ściągająco, zmniejszając tym samym nagromadzone pozostałości, które powodują wzdęcia, gazy i luźne stolce. Wyciągi z jej liści nie tylko zapobiegają nadmiernej fermentacji, ale także działają przeciwzapalnie oraz żółciopędnie. Roślina ta pobudza wydzielanie soku żołądkowego i reguluje perystaltykę jelit. Ponad to, z jednej strony działa wiatropędnie, z drugiej jednak hamuje procesy gnilne i fermentacyjne.

Lecznicze zastosowanie szałwii zewnętrznie

Zarówno zewnętrznie jak i wewnętrznie szałwia działa przeciwzapalnie. I tak zewnętrzne jej formy to płukanki, przemywania, pędzlowania, nalewki, nasiadówki, lewatywy i kąpiele. W wymienionych postaciach szałwia pomaga w zapaleniu spojówek i gałki ocznej, łzawieniu i pieczeniu oczu, trądziku, ropniach, liszajach, oparzeniach, odparzeniach, opryszczce, łojotoku, wągrach, przetłuszczających się włosach. Wraz z zabiegami zewnętrznymi należy stosować szałwię doustnie.

Wyciągi z szałwii zastosowane zewnętrznie nie tylko poprawiają koloryt skóry ale także przyśpieszają gojenie ran. Mają one także właściwości przeciwświądowe. Olejek szałwiowy skutecznie leczy ukąszenia i ugryzienia przez owady, odstrasza pasożyty (w tym komary, pchły i roztocza). Toniki sporządzone na naparze i nalewce szałwiowej zapobiegają zapaleniu mieszków włosowych po depilacji i goleniu. Ponad to włosy płukane w szałwii mniej przetłuszczają się i utrzymują dłużej przyjemny zapach. Odwarem i naparem z szałwii można opłukiwać narządy płciowe przy stanach zapalnych, płukać jamę ustną i gardło, uszy. Badania wykazały, że stosowany miejscowo ekstrakt z szałwii ma podobny wpływ jak hydrokortyzon i może być użyteczny w leczeniu stanów zapalnych skóry.

W ludowej tradycji zielarskiej szorstkie liście szałwii wcierane były w dziąsła i zęby jako środek czyszczący. Ze względu na obecność ściągających tanin oraz składników antyseptycznych zioło opóźnia wzrost bakterii w płytce nazębnej.

Szałwia przeciwzapalnie

Szałwia hamuje rozmnażanie się wielu rodzajów bakterii Gram dodatnich i Gram ujemnych, a także odpornych na antybiotyki, zobojętnia toksyny bakteryjne, poza tym działa przeciwgrzybiczo, przeciwwirusowo, pierwotniakobójczo oraz przeciwzapalnie.

Właściwości ściągające i przeciwpotne szałwii

Związki występujące w szałwii wywierają działanie ściągające na błony śluzowe. Wysuszają one pot, a zawarte w roślinie olejki wykazują właściwości antyseptyczne i antybiotyczne. Dzięki temu zastosowanie szałwii na skórę może zmniejszyć nieprzyjemny zapach ciała. Zioło to można również wykorzystać do przygotowania kąpieli. Napar stosowany w postaci herbatki przeciwdziała nadmiernemu poceniu od strony wewnętrznej. Zioło jest pomocne w stanach ogólnej wzmożonej potliwości, potliwości w chorobach gorączkowych, w nadczynności tarczycy, a także w przypadku zaburzeń nerwicowych i okresu przekwitania.

Co więcej szałwia zmniejsza wydzielanie i produkcję mleka (zmniejsza laktację u karmiącej mamy) oraz śluzu, hamuje krwawienia z uszkodzonych naczyń.

Jeśli chodzi o właściwości to nadmienię jeszcze, że szałwia obniża poziom glukozy we krwi, zatem wskazana jest dla osób z cukrzycą.

Przeciwwskazania do zastosowania szałwii

Przy dłuższym podawaniu przetworów z szałwii i w nadmiernych dawkach może dojść do zatrucia organizmu (w tym otępienie, drgawki, nudności, uderzenia gorąca, bóle i zawroty głowy). Spowodowane jest to związkiem, który zawiera szałwia a nosi on nazwę tujon. Chociaż szałwia jest doskonałym leczniczym ziołem i polecane są słabe napary z zioła, to może ona jednak w dużej dawce być szkodliwa. Pamiętajmy również, że nie wolno przyjmować szałwii w okresie ciąży, ponieważ może wywołać poronienie.

Szałwia jako przyprawa do mięs i sałatek

Smak szałwii jest gorzki i ostry. Z tego względu pomaga trawić tłuszcze. Jest dodawana nie tylko do ciężkostrawnych mięs, takich jak kaczka, kiełbas, wątróbki z drobiu, niektórych wędlin, marynat, potraw z grochu, pomidorów i warzyw, a także do aromatyzowania octu, wina, piwa i likierów. Serom nadaje ona pikantny smak. Dodaje się ją do masła szałwiowego, natomiast ryby morskie natarte szałwią tracą swój charakterystyczny zapach.

Mieszanki ziołowe z szałwią

Szałwię można dowolnie mieszać z nagietkiem, krwawnikiem i rumiankiem (m.in. w postaci alkoholowych i wodnych wyciągów, mieszanek ziołowych, maści), co zwiększa wzajemnie ich właściwości przeciwzapalne, antyseptyczne i gojące. Ponad to szałwia wymieszana z korą dębu, kłączem pięciornika, owocem tarniny, rdestem wężownikiem i (lub) przywrotnikiem leczy biegunki.

Wspomnę jeszcze, że szałwię można nabyć w sklepach zielarskich. Dostępny jest liść szałwii, nalewka szałwiowa i żel szałwiowy. W sklepach spożywczych oraz ogrodniczych można kupić świeże ukorzenione gatunki szałwii. W hipermarketach dostępne są także ścięte pędy szałwii. Można ją uprawiać zarówno w doniczkach jak i w ogrodach. Ze świeżej szałwii polecam sporządzać intrakty, wyciągi octowe, maści i ziołomiody. Doskonale smakuje napar ze świeżej szałwii zarówno na mleku jak i na wodzie. Świeże przetwory z szałwii są silniejsze w działaniu antyseptycznym. Doskonale sprawdzają się przy katarze, przeziębieniu, zapaleniu oskrzeli, gardła, krtani i grypie oraz zaburzeniach trawiennych. Przed zaparzeniem lub wytrawianiem octem, oliwką, alkoholem – poszarpać listki lub całe pędy szałwii na fragmenty lub pognieść tłuczkiem. Oliwa z dodatkiem szałwii doskonale nadaje się do sałatek i mięs.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *