Lawenda

lawenda

Nazwa „lawenda” pochodzi od jej łacińskiego wariantu „lava”, co tłumaczy się jako „myć”. W dawnych czasach ludzie czcili tę roślinę, a także używali jej do prania i mycia. W niektórych krajach była stosowana wraz z innymi roślinami przyprawowymi, takimi jak goździki, gałka muszkatołowa i róża herbaciana, ze względu na działanie uspokajające w leczeniu bezsenności i migreny. Zasadniczo lawenda uprawiana jest w dwóch celach, z których jeden to wykorzystanie jej jako przyprawy, a drugi to produkcja olejku lawendowego.

Lawenda była popularna wśród starożytnych Greków. Nazwano ją „nard” od syryjskiego miasta Naarda. W Biblii lawenda jest wspomniana w Pieśni Salomona, gdzie pojawia się jako jeden ze składników do przygotowania świętej maści. Grecy odkryli, że zmiażdżone kwiaty lawendy wydzielają kojący, relaksujący zapach. Dla Rzymian lawenda była drogim przysmakiem. Jego koszt w przeliczeniu na funta stanowił równowartość miesięcznej pensji robotnika rolnego lub 50 wizyt u fryzjera. Rzymianie lubili brać lawendowe kąpiele ze względu na ich zapach oraz dobroczynne działanie lawendy na skórę. To właśnie oni przywieźli ją do Europy podczas podboju rzymskiego, a w średniowieczu mnisi zaczęli uprawiać ją w klasztorach.

Obecnie znanych jest około 50 odmian lawendy, pogrupowanych w 6 głównych grup. Jedynie 4 grupy są wykorzystywane do celów perfumeryjnych lub leczniczych. Najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem jest lawenda wąskolistna.

Uważa się, że lawenda pochodzi z Azji, ale najczęściej występuje w basenie Morza Śródziemnego. Występuje w południowej Europie, północnej i wschodniej Afryce, na Wyspach Kanaryjskich, w Arabii i Indiach. Jest uprawiana na całym świecie głównie dla olejku eterycznego. Głównymi producentami są Francja i Bułgaria, a także Anglia, Australia, Indie, Rosja, Argentyna, Włochy, Algieria, Maroko. Duże plantacje lawendy znajdują się na południu Francji, we Włoszech i w Anglii.

Botanicy zaliczają lawendę do półkrzewów, czyli roślin, których łodygi są zdrewniałe od spodu i zielne na wierzchu. Wysokość tej wieloletniej, wiecznie zielonej rośliny wynosi zazwyczaj od 50 do 70 cm, a w niektórych przypadkach nawet do 80 cm. Może rozrosnąć się do 700-800 pędów, a w rezultacie roślina może stać się bardzo rozłożysta, puszysta i ładna, dlatego jest uwielbiana przez wielu ogrodników.

Z daleka młode pędy wyglądają na niebieskoszare, ponieważ ich długie, drobne, lancetowate liście, owinięte wokół brzegów, pokryte są najdrobniejszymi włoskami, które nadają im kolor. Starsze liście nabierają bogatszego, zielonego koloru. Liście mogą być zarówno ząbkowane na brzegach, jak i równe. Ponad liście wzoszą się niebieskie, purpurowe i liliowe kwiaty tworząc szczytowy kształt.

Surowiec

Z lawendy wykorzystuje się wszystkie części nadziemne – kwiaty, liście, łodygi. Kwiaty są używane w większych ilościach, ponieważ kwiatostany zawierają więcej olejku eterycznego (1,2 do 2,3%) niż liście i łodygi. Kwiaty lawendy, świeże lub suszone, mają ostry, korzenny, gorzki smak. W zastosowaniach leczniczych wykorzystywany jest 7-10 dni po kwitnieniu.

Lawenda jest zbierana w głównym okresie kwitnienia, kiedy 50% kwiatów jest w pełni rozkwitu i ma najwspanialszy kolor i zapach. Okres ten rozpoczyna się pod koniec czerwca lub na początku lipca, dlatego najlepsze zbiory odbywają się w dniu św. Jana, kiedy wszystkie rośliny są w pełni swoich magicznych mocy. Kwiatostany ścina się na długość 10-12 cm i wiesza do wyschnięcia w ciepłym, zacienionym i przewiewnym miejscu.

Skład chemiczny

Lawenda jest stosowana głównie ze względu na olejek eteryczny. Jego głównym składnikiem jest linalol (octan linalilu) i jego estry z różnymi kwasami, a także kumaryny, flawonoidy, fitosterole, związki trójterpenowe – kwas ursolowy, garbniki. Olejek lawendowy zawiera również geraniol i borneol. Nie jest to jednak pełna lista substancji. Naukowcy z Holandii odkryli, że olejek eteryczny z lawendy zawiera 23 nowe, wcześniej niezbadane składniki.

Lawenda w magii

W magii, lawenda symbolizuje miłość, ochronę, sen, czystość, długowieczność, oczyszczenie, szczęście, równowagę i pieniądze. Lawenda stosowana jest w postaci dymów i naparów do koncentrowania sił ludzkiego organizmu w walce ze złymi duchami. Przez Kościół katolicki lawenda była uważana za roślinę świętą, odstraszającą szatana i czarownice – w związku z tym była dopuszczalną rośliną do święceń kapłańskich. Ponadto przesądni ludzie nosili na ramionach krzyżyki lawendowe wykonane z suszonych kwiatostanów lub umieszczali je przy wejściu do domu.
W dzień św. Jana czarownice wrzucały lawendę do ognia jako ofiarę dla starożytnych bogów.
Używana była w połączeniu z rozmarynem do zachowania czystości, ale z drugiej strony była wykorzystywana do uwodzenia mężczyzn.

Wspomaga samopoznanie, medytację, daje odprężenie energetyczne, zmniejsza agresję, leczy z zazdrości, szybko regeneruje, daje subtelność w miłości, zapach czystości i czułości

W kuchni

We Włoszech, Hiszpanii i na południu Francji lawendą przyprawia się sałatki, sosy, zupy grzybowe, jarzynowe i rybne, drugie dania jarzynowe, pieczoną i duszoną jagnięcinę – potrawy posypuje się lawendowym proszkiem podobnie jak pieprzem. W Stanach Zjednoczonych lawenda jest używana do aromatyzowania zielonej chińskiej herbaty, domowych napojów i sałatek warzywnych.
Kwiaty lawendy dodaje się do wypieków, dżemów, miodu, cukru i soli dla nadania smaku.
Obok płatków róży i jaśminu do niektórych herbat kwiatowych dodaje się kwiaty lawendy. We Francji gałązki lawendy wchodzą w skład pikantnych bukietów na stole. Lawenda jest używana do produkcji różnych napojów, zarówno alkoholowych, jak i bezalkoholowych. Stosowana jest przy wędzeniu ryb – do tlących się trocin dodaje się suszone kwiatostany lawendy i jagody jałowca, nadaje to smak dymowi, w którym wędzi się ryby. Poprzez dodanie do octu kwiatów lawendy można uzyskać jego pachnącą odmianę. W starych książkach kucharskich przy parzeniu jabłek zalecano mieszanie ich z liśćmi lawendy. Zioło dobrze łączy się z tymiankiem, miętą, melisą i szałwią.

Lawenda jest doskonałym źródłem miodu o wysokiej jakości. Kwiaty lawendy w syropie cukrowym używane są jako dekoracja do wyrobów cukierniczych. Lawenda jest używana do produkcji „cukru lawendowego”, a jej kwiaty dodaje się do czarnych i zielonych herbat, aby uzyskać orzeźwiający, relaksujący zapach i smak. Aromat lawendy bardzo dobrze komponuje się z czekoladą i jest obecny również w innych wyrobach cukierniczych.

Miód lawendowy

Jest rzadko spotykany, bardzo drogi i ceniony przez medycynę ludową. Świeżo zebrany, mieni się i błyszczy jak rozpływająca się złota sztabka o zapachu lawendy. Smakuje słodko, ale nie jest mdły. Miód nie krystalizuje się przez okres do trzech miesięcy, ale kiedy to nastąpi, przybiera białą barwę i kremową konsystencję.

Miód lawendowy sam w sobie może służyć jako środek łagodzący. Zawiera on dużą ilość aminokwasu zwanego tyrozyną, który ma korzystny wpływ na mózg. W medycynie funkcja ta jest wykorzystywana do leczenia patologii układu nerwowego – stresu, depresji, choroby Alzheimera czy Parkinsona. Pomaga również w radzeniu sobie z zespołem chronicznego zmęczenia, przyspiesza regenerację w zmęczniu psychicznym i umysłowym, poprawia pamięć.

Miód jest również dobry dla osób osłabionych poważną chorobą lub operacją, a także pomaga przyspieszyć powrót do zdrowia po ciężkich zadaniach umysłowych. Mimo, że jest to produkt słodki, obniża poziom glukozy we krwi, a także obniża poziom cholesterolu.

Jest on przydatny w utracie wagi, ponieważ przyspiesza procesy metaboliczne w organizmie. Pomaga w oczyszczeniu organizmu z toksyn i jego odtruciu.

Wspiera gojenie się ran, zadrapań i oparzeń w jamie ustnej, zabija wirusy i inne patogeny, a także korzystnie wpływa na pracę serca i naczyń krwionośnych.

Zapach lawendowy

Lawenda jest szeroko stosowana jako środek zapachowy. Suszone kwiaty lawendy używane są w saszetkach, potpourri. Nadają świeżości pościeli i ubraniom w szafach. Jest też perfumowana woda lawendowa i konfetti ślubne z suszonych kwiatów lawendy. Stosowany jest w perfumerii.

Olejek lawendowy

Prawdziwy olejek eteryczny z lawendy jest bezbarwny, czasami może być żółty lub jasnozielony. Produkt traci swoje właściowści w słońcu, dlatego należy przechowywać go w ciemnym szklanym pojemniku.
Aby sprawdzić, czy olej jest rzeczywiście naturalny, można go upuścić na białą kartkę papieru. Produkt naturalny nie powinien pozostawiać tłustych plam po odparowaniu. Charakteryzuje się słodko-cierpkim smakiem, z nutą goryczy. Gotowy produkt jest bogaty w użyteczne substancje – limonen, aldehyd, garbniki, octan linalilu, kumarion, kwas walerianowy i masłowy.

Olejek eteryczny z lawendy znany jest z szerokiej gamy zastosowań zarówno w medycynie jak i kosmetyce. Jest w stanie zwalczać bakterie i wirusy, łagodzi skurcze i spazmy, łagodzi ból, ma działanie moczopędne i uspokajające, poprawia pracę serca i przepływ krwi, w tym w mózgu, obniża ciśnienie krwi.

Olejek eteryczny lawendowy z lawendy szerokolistnej i wąskolistnej działa uspokajająco, żółciopędnie i wiatropędnie. Poprawia krążenie krwi, ukrwienie mózgu, poprawia pracę mięśnia sercowego, zwiększa tonus jelitowy, poprawia apetyt, zwiększa kwasowość wydzielania żołądkowego. Zewnętrzne stosowanie olejku eterycznego z lawendy jest skuteczne w leczeniu oparzeń, ran septycznych, chorób skóry, sprzyja resorpcji blizn, aktywnej regeneracji komórek naskórka, dzięki właściwościom antybakteryjnym, przeciwzapalnym, dezynfekującym.

Jej kwiaty, łodygi i liście są mielone na proszek i używane do produkcji świec zapachowych. Podczas spalania uwalniane substancje roztaczają zapach w pomieszczeniu i odstraszają komary, meszki i inne owady. Stosowanie olejku lawendowego jest wskazane przy wszawicy, ponieważ esencje mają szkodliwy wpływ na pasożyty.

Przeciwwskazania do stosowania

Z reguły ani suszona lawenda, ani olejek lawendowy nie powodują oczywistych reakcji alergicznych, ale zdarzają się przypadki jej indywidualnej nietolerancji. Lawenda jest przeciwwskazana w każdym takim przypadku. Nie może być ona spożywana przez kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz dzieci poniżej 12 roku życia. Lawenda i preparaty z jej części nie są wskazane dla osób cierpiących na zapalenie błony śluzowej żołądka z nadkwasotą i chorobę wrzodową.

Właściwości

Lawenda ma różne zastosowania w różnych krajach. We Francji, na przykład, lawenda jest uważana za środek przeciwskurczowy, uspokajający i usypiający. W Australii jest stosowany jako środek przeciwzapalny, uspokajający i rozrzedzający żółć. Do tego celu wykorzystuje się liście lawendy zebrane przed kwitnieniem. W Polsce odwar z kwiatu lawendy przepisuje się przy bólach neuralgicznych i zapaleniu ucha środkowego, a w połączeniu z kwiatem rumianku przy zapaleniu oskrzeli i chrypce. W Niemczech lawenda stosowana jest również jako aromatyczna kąpiel, maść i płyn do mycia skóry głowy. W bułgarskiej medycynie ludowej kwiaty lawendy są stosowane w zaburzeniach trawienia, ponieważ uważa się, że ograniczają proces gnicia w jelitach i mają działanie przeciwbólowe i rozkurczowe w przypadku bólu żołądka i jelit. W tym samym celu stosuje się okłady z ciepłych kwiatów lawendy.

Lawenda ma uspokajające działanie waleriany i przeciwzapalne działanie szałwii, a przy tym przyjemnie pachnie. Ma również działanie przeciwbólowe przy migrenach i bólach głowy.
Lawenda wzmacnia odporność organizmu na zmęczenie i choroby zakaźne, normalizuje cykl menstruacyjny. Emocjonalnie, lawenda łagodzi wahania nastroju, uspokaja gniew, przynosi spokój i jasność umysłu, zwiększa koncentrację. Usuwa nadpobudliwość, bezsenność, płaczliwość i reakcje histeryczne.

Lawenda pomaga również w normalizacji pracy wątroby i woreczka żółciowego, ma działanie żółciopędne. Zmniejsza apetyt. Przyczynia się do produktywnego dostarczania krwi do mięśnia sercowego, normalizuje rytm serca w arytmii i tachykardii, normalizuje ciśnienie krwi u osób z nadciśnieniem.

Lawenda łączy się z wieloma aromatami i równoważy mieszanki zapachowe. Rozmaryn, gałka muszkatołowa, mięta, róża, paczula, waleriana, pomarańcza, goździk, geranium, jodła, imbir, drzewo herbaciane, tymianek, sosna, drzewo sandałowe, neroli, cytryna, cyprys, limonka, kadzidło, mirt, hyzop.

Męczący kaszel

Uporczywy, słabo leczony innymi sposobami kaszel leczy się inhalacją parową z jedną lub dwiema kroplami olejku lawendowego. Zapalenie oskrzeli i inne choroby oskrzelowo-płucne, które występują przy niskich temperaturach, leczy się ciepłą wodą z trzema kroplami olejku eterycznego lawendowego i po kilka kropli olejków eukaliptusowego i bergamotowego.

Olejek lawendowy ma silne właściwości antybakteryjne. Stosuje się go do inhalacji parowych w zapaleniu oskrzeli, tchawicy, płuc i krtani. Odwar z kwitnących gałązek leczy przeziębienia, ponieważ roślina działa jako środek uspokajający, antyseptyczny, przeciwskurczowy. Balsamy i okłady są skuteczne w przypadku migreny i bólu głowy. Nalewka alkoholowa z lawendy stosowana jest przy ogólnym złym samopoczuciu, omdleniach, stłuczeniach oraz w łagodzeniu zespołów bólowych. Olejek eteryczny jest stosowany do leczenia ran, które nie mogą się długo goić, oparzeń, trądziku, czyraków i zapalenia skóry. Mieszanka olejku eterycznego z alkoholem jest dobrym środkiem na ukąszenia owadów.

Karmienie piersią

W okresie karmienia piersią, preparaty z lawendą są dozwolone tylko do użytku zewnętrznego. Matki karmiące piersią mogą skorzystać z masażu z użyciem olejku lawendowego, który pomoże im schudnąć i przywrócić ciało do formy po porodzie.

Kąpiele z dodatkiem wywaru z lawendy są również dopuszczalne w celu złagodzenia stresu, utrzymania systemu nerwowego w równowadze.

U dzieci

Pediatrzy twierdzą, że należy unikać wewnętrznego stosowania lawendy u dzieci poniżej 12 roku życia. U dzieci starszych można stosować ziolo, jwśli nie występuje na nie alergia. Należy pamiętać, że olejek lawendowy nie jest zalecany dla chłopców, którzy weszli w okres dojrzewania, ponieważ może on zaburzać równowagę hormonalną.

Układ rozrodczy

Lawenda zmniejsza napięcie przedmiesiączkowe i bóle menstruacyjne (masaż podbrzusza lub okłady). Stosowany podczas porodu w celu złagodzenia niepokoju i zmniejszenia bólu. Działa moczopędnie i przeciwzapalnie w zapaleniu pęcherza moczowego, zapaleniu cewki moczowej. Idealny środek higieniczny przy zapaleniu pochwy oraz pleśniawkach.

Układ mięśniowo-szkieletowy

Zioło łagodzi bóle mięśni, również te spowodowane nadmiernym wysiłkiem fizycznym. Stosuje się go przy reumatyzmie, zapaleniu stawów, rwie kulszowej, stłuczeniach i zwichnięciach.
Jako kosmetyk

W kosmetologii

Jako kosmetyk, olejek lawendowy jest używany do pielęgnacji wszystkich rodzajów skóry, ponieważ lawenda ma działanie odmładzające i równoważące. Ponadto oczyszcza, odżywia i nawilża skórę, poprawia mikrokrążenie, łagodzi podrażnienia i łuszczenie.
Olejek eteryczny z lawendy pomaga szybko złagodzić wysypki zapalne w delikatnej lub uszkodzonej skórze, a także opryszczkę. Jest dobry w leczeniu trądziku i pryszczy, pomaga pozbyć się różnych zapaleń skóry i regeneruje skórę po oparzeniach. Ma również korzystny wpływ na skórę głowy i włosy, eliminując łupież i zapobiegając łamaniu się włosów.
Jest antyseptyczny, ma właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe i uspokajające, leczy choroby układu oddechowego, łagodzi bóle mięśniowe, porodowe i menstruacyjne, łagodzi stres, bóle głowy, normalizuje sen, poprawia odporność, łagodzi stany lękowe i niepokoju, dezynfekuje pomieszczenia, odstrasza owady, leczy wiele chorób skóry, oparzenia, zmniejsza obrzęki, stosowany do masaży relaksacyjnych, likwiduje łupież, skuteczny przeciw łysieniu, stosowany w produkcji mydła, perfum i aromaterapii. Świetny na ukąszenia owadów, łagodzi swędzenie i koi skórę.

Przetwory wg dr Różańskiego

Napar z kwiatów lawendy sporządzony z 1 łyżki surowca na 1 szklankę wrzącej wody lub mleka należy pić 2-3 razy dziennie po 100-200 ml, lub 1 szklankę na noc, jako środek pomagający w zaśnięciu.

Nalewkę 1:3 przyjmować 2-3 razy dziennie po 1 łyżeczce. Podobnie dawkować intrakt sporządzony ze świeżego rozdrobnionego surowca.

Źródła:

atlas.roslin.pl
http://nashzeleniymir.ru/%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0
http://lektrava.ru/encyclopedia/lavanda/
http://deluxe.com.ua/articles/spice-and-health/lavanda-svoystva-primenenie.html

Лаванда свойства


http://herbalogya.ru/library/lavandula.php
https://www.aur.ru/spravochnik-trav/lavanda.html
https://polzavred-edi.ru/lavanda-lechebnye-svojstva-i-protivopokazanija/
https://www.myjane.ru/articles/text/?id=14107
https://yandex.com/turbo/roza-zanoza.ru/s/lekarstvennye-rasteniia/lavanda-nastoyashhaya-poleznye-svojstva-opisanie.html
http://www.panaseya.ru/travnik/lavanda.html

Лаванда. Мифы, легенды и поверья, связанные с лавандой


https://forum.aromarti.ru/showthread.php?t=276
https://www.1000listnik.ru/lekarstvennie-travi/11/134-lavanda.html
Źródło: https://mirfrance.ru/lavanda/
https://polzavred-edi.ru/lavanda-lechebnye-svojstva-i-protivopokazanija/
Poradnik zielarski, Henryk Różański
www.rozanski.li
www.gramzdrowia.pl
Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, dr A. Ożarowski
Fitoterapia i leki roślinne, prof. E. Zarawska, prof. B. Gierczak, prof. J. Niedworok

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *