Kozłek lekarski Valeriana officinalis

kozłek lekarski

Kozłek lekarski

Kozłek lekarski możemy znaleźć w wielu wilgotnych miejscach. Nisko położone łąki i lasy, brzegi rzek i jezior oraz wszystkie tereny jest podmokłe są idealne dla waleriany. Roślina kwitnie różowo-białymi kwiatami od czerwca do sierpnia. Surowcem leczniczym są korzenie i kłącza kozłka lekarskiego. Wykopujemy je jesienią lub wiosną i suszymy w temperaturze nie większej niż 35 st. C.

Skład chemiczny kozłka

Substancjami czynnymi kozłka lekarskiego są walepotriaty (walepotriany), olejek eteryczny i kwas walerenowy. Należą do nich także triestry irydoidowe, kwas mrówkowy, octowy, masłowy, garbniki, alkaloidy, glikozydy oraz sole mineralne w tym manganu i wapnia.

Przetwarzanie i przechowywanie

Walepotriaty mają działanie uspokajające. Są to jednak związki chemiczne ulegające zniszczeniu w temperaturze 36-38 st. C. Zatem działanie uspokajające wywierają tylko tak zwane wyciągi zimne z surowca: macerat, nalewka, intrakt zimny i ekstrakt zimny. Surowiec źle wysuszony, nieprawidłowo rozdrabniany (w młynach temperatura sięga niekiedy 50-70 stopni C), źle przechowywany (łatwo wietrzeje) oraz niewłaściwie przetwarzany (długotrwale podgrzewany) zostaje pozbawiony najcenniejszych składników. Kiedy walepotriaty ulegną zniszczeniu kozłek działa jedynie wiatropędnie, rozkurczowo i lekko przeciwbólowo, traci natomiast swe uspokajające właściwości. Ponadto zwróćmy uwagę, że zarówno walepotriaty jak i olejki eteryczne lepiej rozpuszczają się w alkoholu niż w wodzie, zatem wyciągi alkoholowe są bardziej skuteczne.

Działanie uspokajające kozłka

Waleriana jest składnikiem wielu tabletek i kapsułek, a także wyciągów, herbatek, nalewek i naparów o działaniu uspokajającym. Dr Ożarowski pisze: „Działanie uspokajające kozłka polega na tłumieniu refleksów motorycznych i psychicznych w ośrodkowym układzie nerwowym.” Olejek eteryczny w niedużych dawkach umiarkowanie pobudza ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza ośrodki oddechowy i naczyniowo-ruchowy. W większych działa rozkurczająco, natomiast uspokajająco i nasennie działa wyłącznie w dużych porcjach np. nalewka 15 ml. Jako zioło wyciszające waleriana łagodzi pobudzenie nerwowe, lęk, bezsenność, wewnętrzny niepokój. Kozłek wpływa także rozkurczająco na cały organizm. Obniża on między innymi napięcie mięśni szkieletowych i gładkich (np. mięśnie układu trawiennego oraz macicy) oraz rozszerza naczynia wieńcowe.

W skojarzeniu z bromkami preparaty z kozłka działają skutecznie w leczeniu schorzeń narządów wewnętrznych, czynnościowych zaburzeniach wydzielania wewnętrznego, początkowego stadium choroby nadciśnieniowej, choroby Basedowa i świerzbiączek.
Jeśli chodzi o układ pokarmowy, zioło łagodzi stany skurczowe oraz lekkie nerwice wegetatywne, między innymi żołądka i jelit. Wykazywane działanie wiatropędne jest ściśle związane z efektem rozkurczowym oraz zwiększonym wydzielaniem soków trawiennych, zwłaszcza gdy przyczyną dolegliwości był stan nerwowy pacjenta. W kamicy nerkowej rozluźnia moczowody na tyle, że pozwala przez nie przejść niewielkim kamieniom. Wykazuje działanie przeciwcukrzycowe.

Kozłek lekarski na serce

Waleriana bardzo korzystnie wpływa na serce. Działa przeciw arytmiom i palpitacjom. Ponad to obniża ciśnienie krwi, zwiększa dopływ krwi do serca i poprawia zdolność serca do jej pompowania.

Kozłek lekarski w padaczce

Ziołem można wspomagać leczenie padaczki. Jednocześnie podawanie korzenia kozłka i barbituranów w padaczce umożliwia obniżenie dawki tych ostatnich i zmniejszenie ich ubocznego działania. Większe znaczenie ma jednakże stosowanie rośliny w w napadach padaczkowych częściowych, przebiegających bez utraty świadomości (np. drganie policzków, zawroty głowy, upośledzenie mowy, wzroku lub słuchu) jako leczenie skojarzone z odpowiednimi preparatami syntetycznymi.

Kozłek zewnętrznie

Mało znane jest działanie Valeriana officinalis przeciwrobaczycowe na owsiki i glisty jelitowe. Podobnie działanie zewnętrzne na skórę głowy przy łupieżu i łojotoku, w niektórych dermatozach, a nawet stanach zapalnych oczu. Kozłek wspomaga leczenie chorób skórny i alergicznych.

Dawka kozłka lekarskiego

Komisja E uznała to zioło za tak bezpieczne, że zaleciła, dla usunięcia niepokoju, lęku i zdenerwowania, picie naparu nawet kilka razy dziennie. Kozłek ma bardzo intensywny smak i zapach. Osoby, którym on nie odpowiada mogą próbować go w postaci tabletek lub kapsułek. W Wielkiej Brytanii ponad 80 % sprzedawanych bez recepty preparatów nasennych zawiera walerianę. W odróżnieniu od sprzedawanych na receptę leków nasennych i uspokajających, waleriana nie powoduje uzależnienia, nie wywołuje też uczucia „kaca” towarzyszącego lekom z grupy Valium.

Uwaga

Waleriana nie powoduje uzależnienia, jednak u osób przekonanych, że nie mogą bez niej zasnąć
może wywołać uzależnienie psychiczne. Na niewielki odsetek osób waleriana działa stymulująco, a nie uspokajająco. Jeżeli wystąpią takie symptomy, należy zaprzestać jej stosowania.
Można zastosować gdy silny ból głowy utrudnia zasypianie. Preparatów z kozłka nie należy stosować przez dłuższy czas, ponieważ powodują zaburzenia czynności przewodu pokarmowego.

Kozłek lekarski a leki uspokajające

Badania laboratoryjne wykazały, że składniki zawarte w korzeniu kozłka lekarskiego wiążą się z tymi samymi receptorami w mózgu, co benzodiazepiny (leki, do których zaliczamy Valium, Xanax i inne środki uspokajające). Należy jednak pamiętać, że nie wolno zastępować leków uspokajających walerianą. Nagłe odstawienie leków może wywołać niebezpieczne objawy. Pamiętajmy jednak, że w porównaniu z owymi lekami waleriana przynosi dużo więcej korzyści całemu układowi nerwowemu. Kozłek nasila działanie leków uspokajających,dlatego jego przyjmowanie razem z lekami o działaniu wyciszającym powinno przebiegać pod kontrolą i w porozumieniu z lekarzem specjalistą.
Niektórzy specjaliści zalecają stosowanie kozłka przed snem, natomiast w ciągu dnia, preparatów z pieprzu metystynowego (czyli suplementu kava kava).

Kozłek lekarski zwany walerianą razem z melisą to najpopularniejsze zioła uspokajające. Zapraszam do lektury wpisów o melisie:

Melisa – na opryszczkę

Melisa część II

Melisa przepisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *