Dzika róża – Rosa canina

dzika róża

Róża błękitnawa, róża kutnerowata, róża czerwonawa, róża czerwonolistna, róża alpejska, róża gęstokolczasta, róża jabłkowata to gatunki i podgatunki, które oprócz dzikiej róży Rosa canina Linne, można pozyskiwać do celów leczniczych i konsumpcyjnych. W sumie gatunków róż jest ponad 350, ale nie wszystkie są surowcem zielarskim. Odmiany o czerwonych i białych kwiatach zawierają dużo kwasu askorbinowego (czasami ponad 1000 mg na 100 g), podczas gdy owoce różowe, a zwłaszcza żółte zawierają go znacznie mniej (choć te odmiany są bogatsze w garbniki). Ponadto, stężenie cennych witamin zależy od miejsca wzrostu krzewu.

Pierwsi lekarze zaczęli wykorzystywać lecznicze właściwości owoców dzikiej róży już w czasach starożytnych, a następnie ich śladem podążyli średniowieczni uzdrowiciele. Już ponad tysiąc lat temu, za pomocą surowca leczono stany zapalne oczu, dziąseł i choroby zębów. Średniowieczni lekarze europejscy stosowali płatki kwiatów zalane winem do leczenia problemów żołądkowo-jelitowych i chorób kobiecych. Mieszanina miodu rozpuszczonego w wodzie pomagała im w łagodzeniu gorączki u pacjentów, a mikstury na bazie octu były używane do leczenia zakażonych ran.

Dzika róża w stanie naturalnym tworzy cierniste zarośla na polanach i obrzeżach lasów, na zboczach wzgórz oraz w dolinach rzek i w wąwozach.

Opis botaniczny

Dzika róża Rosa canina to krzew dorastający do 3 m wys. Jej gałęzie są łukowato odgięte ku ziemi. Młode pędy zielone, z czasem drewnieją. Kolor brązowy lub brązowo-czerwony. Pokryte są kolcami: silne, twarde, ostre, sierpowate, szerokie u podstawy i ściśnięte z boków. Liście dzikiej róży są nieparzyste, składają się z 7-9 bocznych listków. Listki cienkie, podłużne, zwężające się ku podstawie, podwinięte na szczycie, obrzeżone ząbkami, sztywne, pokryte szklisto-zielonymi włoskami, zrośnięte z ogonkiem. Dzika róża kwitnie pojedynczo lub w grupach po 2-3 kwiaty w małych parasolowatych kwiatostanach. Kwiaty 5-płatkowe; płatki korony białe, różowawe lub białe z różowymi plamami. Po kwitnieniu powstaje eliptyczny lub kulisty fałszywy owoc. Po dojrzeniu ma on kolor czerwony lub ciemnopomarańczowy. Owoce są okrągłe lub podłużne, gładkie, błyszczące, mięsite, zawierają liczne nasiona (orzeszki owocowe). Kwitnie w czerwcu. Owoce róży dojrzewają na przełomie sierpnia i września.

Surowiec

Surowcem jest owoc i liść dzikiej róży. Z róż ogrodowych, takich jak: róża stulistna, róża żółta, róża francuska, róża pomarszczona (japońska, fałdzista), róża Moyesa – uzyskuje się kwiaty lub same płatki korony. Płatki obrywa się świeże i w czasie ładnej, suchej pogody po czym suszy rozłożone cienką warstwą. Owoce zbiera się gdy dojrzeją i suszy, mieli i przesypuje do szczelnego pudełka lub przetwarza świeże. Liście zbiera się od maja do lipca i suszy. Wszystkie surowce suszy się w temperaturze do 40 st C.

Owoce, które mają być zasobne w kwasy, flawonoidy i witaminę C najlepiej zbierać tuż przed dojrzeniem i dojrzałe, suszyć w ciemności i przewiewie. Wybierać krzewy ze stanowisk słonecznych.

Jakość surowca – dr Różański

Zawartość witaminy C w owocach jest różna: w świeżych do 5%, w suszonych 0,5-2%. Źle suszone owoce, zbyt długo, na świetle, w nadmiernej temperaturze (powyżej 45 stopni C) mają niską, a nawet śladową zawartość kwasu askorbinowego. Ważne też jest stanowisko występowania krzewu róży, gatunek i odmiana oraz termin zbioru. Niestety owoce przemrożone, ulegające lizie, przemoczone (po przymrozkach) mają niską zawartość witaminy C, chociaż są smaczniejsze i bogatsze w cukier, alkohole cukrowe i pektyny.

Skład chemiczny

Owoce róży zawierają wit. C (kw. L-askorbowy i kw. dehydroaskorbowy) – ok. 500 mg/100 g (od 300 do 1200 mg/100 g), wit. A – 10.000 j.m., wit. P – 600 mg, wit. K – 400 ug, wit. B1 – 150 ug wit. B2 – 100 ug, wit. PP – 1300 ug, sole mineralne (dużo wapnia, potasu, fosforu, żelaza, magnezu), garbniki – 2%, barwnik – likopinę, tokoferole, karotenoidy (zeaksantyna, ksantofil, beta-karoten), flawonoidy (rutyna, astragalina, tylirozyd, izokwercetyna), kwasy organiczne (dużo cytrynowego, jabłkowego, szczawiowego, octowego), pektyny, olejek eteryczny – 0,3%.

Działanie

Skuteczność dzikiej róży wynika z połączonego działania jej składników. Izoflawonoidy i kemferol wykazują działanie moczopędne, rutyna w połączeniu z witaminą P – ochronnie na naczynia krwionośne, kwercetyna ma silne działanie hemostatyczne. Garbniki, zawarte nie tylko w owocach, ale także w innych częściach rośliny, wykazują właściwości bakteriobójcze, przeciwzapalne i ściągające. Obecnie owoce dzikiej róży mogą być włączone do leczenia miażdżycy, nadciśnienia, wrzodów, zapalenia żołądka, zapalenia okrężnicy, czerwonki i wielu innych. Są szeroko stosowane jako surowiec do produkcji kwasu askorbinowego oraz jako podstawa do produkcji różnych leków.

We Francji z płatków dzikiej róży przygotowuje się leki przeciwrobacze, środki na hemoroidy i biegunkę. W Bułgarii płatki róży damasceńskiej leczy się nie tylko biegunkę i stany zapalne przewodu pokarmowego, ale także anginę i stany zapalne śluzówki oczu. W Niemczech i Polsce owoc ten jest stosowany w leczeniu dolegliwości pęcherza moczowego i nerek. W rosyjskiej medycynie ludowej preparaty z płatków pije się w przypadku gruźlicy płuc, zastoju cholesterolu w naczyniach krwionośnych i neurastenii. W wielu krajach stosuje się dziką różę na wiele sposobów.

Wzmacniająco

Owoce dzikiej róży stosuje się w profilaktyce i leczeniu hipowitaminozy C i P, w leczeniu zespołu chronicznego zmęczenia, w okresie rekonwalescencji po infekcjach i przeziębieniach, zabiegach chirurgicznych.

Dzika różą jest to bardzo skuteczny surowiec do wzmocnienia układu odpornościowego i zwiększenia obronności organizmu, co jest szczególnie cenne w okresie jesienno-zimowym i zimowo-wiosennym jako środek profilaktyczny w przypadku różnych chorób wirusowych.
Polecany do stosowania w przeziębieniach i grypie napar z owoców dzikiej róży, działa wzmacniająco także w stresie, podczas wysiłku fizycznego i psychicznego, z także ciąży i laktacji. Zioło działa odżywczo, wzmacniająco, przeciwzapalnie, polepsza samopoczucie.

Choroby zakaźne, przeziębienie, gorączka, kaszel, nieżyty układu oddechowego, osłabienie, ciąża, laktacja, palenie tytoniu, zapalenie przydatków, okres po- i przekwitania, zaburzenia hormonalne, intensywne miesiączkowanie, nowotwory, niedobory witamin i zwiększone zapotrzebowanie na witaminy, zespół zaburzonego trawienia i wchłaniania.

Układ moczowy

Owoce dzikiej róży są skuteczne w leczeniu różnych chorób nerek i pęcherza moczowego, takich jak zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek, kamica moczowa, itp. Działają moczopędnie i odtruwająco. Także w reumatyzmie.

Układ pokarmowy

Owoce dzikiej róży korzystnie wpływają na przewód pokarmowy. Stosuje się je przy zmniejszonej kwaśności soku żołądkowego oraz przewlekłym i bolesnym zapaleniu żołądka, gdyż pomagają zlikwidować stan zapalny. Przydatne i lecznicze właściwości owoców dzikiej róży stosowane są w leczeniu chorób wątroby, jak również w celach profilaktycznych w celu poprawy stanu tego narządu. Przetwory z owoców stosuje się jako łagodny środek żółciopędny przy zapaleniu pęcherzyka żółciowego. Ze względu na obecność kwasów organicznych i pektyn owoce róży działają również jako łagodny środek przeczyszczający. Działa prebiotycznie.

Zaparcia, nieżyt przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa, choroby trzustki, pęcherzyka i wątroby.

Przeciwalergicznie i uspokajająco

Dzika róża stosowana jest w leczeniu alergicznych chorób skóry, atopowego zapalenia skóry. Działa przeciwalergicznie i słabo uspokajająco. Łagodzi bezsenność (+ inne zioła), stres, wyczerpanie nerwowe.

Układ oddechowy

Dzika róża działa przeciwkaszlowo, wykrztuśnie i spazmolitycznie.

Układ krwionośny

Owoce dzikiej róży mają działanie przeciwmiażdżycowe, a ich wpływ obniża poziom cholesterolu we krwi. Połączenie w owocach dzikiej róży mikroelementów z wysoką zawartością kwasu askorbinowego przyczynia się do pozytywnego wpływu owoców na układ krwiotwórczy. Wszystko to pozwala uznać owoce dzikiej róży za skuteczne narzędzie w kompleksowym leczeniu wielu chorób m.in. miażdżycy i nadciśnienia. Dzika róża ma także korzystny wpływ na naczynia krwionośne, wzmacniając je i zmniejszając ich przepuszczalność, przyczynia się do normalizacji krążenia kapilarnego. Odwar z dzikiej róży pomaga przy różnego rodzaju krwawieniach (nosowych, płucnych, macicznych itp.).
Ze względu na wpływ preparatów z owoców dzikiej róży na naczynia krwionośne, fitoterapeuci często zalecają je w leczeniu chorób naczyniowych mózgu. Bogate w żelazo i witaminy owoce dzikiej róży są dobre w leczeniu i zapobieganiu niedoboru żelaza. Ponadto, jagody są stosowane w niektórych chorobach krwi, takich jak hemofilia.

Żylaki, miażdżyca, choroby naczyniowe, nadciśnienie.

Ochrona serca

Ekstrakty z owoców dzikiej róży pomagają obniżyć ciśnienie krwi i obniżyć poziom tzw. złego cholesterolu (lipoprotein o niskiej gęstości, które powodują miażdżycę). Naukowcy przeprowadzili eksperyment na ochotnikach z nadwagą. Okazało się, że owoce dzikiej róży są niezwykle przydatne dla osób otyłych, w szczególności dla wzmocnienia ich układu sercowo-naczyniowego. Wiadomo, że nadwaga jest jedną z najczęstszych przyczyn chorób serca. Na potwierdzenie swoich słów szwedzcy i norwescy badacze ogłosili wyniki swoich doświadczeń. Stwierdzili, że po 6 tygodniach osoby przyjmujące codziennie 40 g sproszkowanych jagód dzikiej róży z sokiem jabłkowym miały o 4,9% niższy cholesterol całkowity, „zły” cholesterol spadł o 6%, a ciśnienie krwi ustabilizowało się u 27 z 31 uczestników.

Owoc jest również przydatny w postaci odwaru przy problemach z sercem m.in. w stanach pozawałowych.

Zewnętrznie

Dzika róża działa antyseptycznie na skórę. Wodnymi nalewkami z płatków impregnowano bandaże, odwarami z owoców leczono rany, aby zapobiec gangrenie.
Z dzikiej róży przygotowuje się odżywcze i tonizujące maseczki, które stosuje się przy trądziku, a także do pielęgnacji skóry tłustej i mieszanej. Z płatków róży przygotowuje się odświeżające, tonizujące balsamy oraz wodę różaną, która jest powszechnie stosowana do pielęgnacji skóry suchej i wrażliwej.

Schorzenia skórne, choroby włosów, owrzodzenia, nadżerki, krwawienie dziąseł, zapalenie przyzębia.

Olej z dzikiej róży

Z nasion dzikiej róży otrzymuje się cenny olej, bogaty w karoten i witaminę E oraz zawierający kwasy linolowy, linolenowy, oleinowy, palmitynowy i stearynowy.

Olej z dzikiej róży jest także bogaty w witaminę A, która znana jest ze swoich właściwości leczniczych i regenerujących. Dlatego olej z dzikiej róży jest szczególnie dobry do: nawilżania wrażliwej skóry, nawet dla niemowląt, przywracania zdrowej cery, zapobiegania zmarszczkom, ciemnym plamom, piegom, wygładzania blizn pooperacyjnych (przebieg kuracji około 12 tygodni), leczenia zapalenia skóry, trądziku i egzemy, odbudowy suchych i łamliwych włosów, poprawy struktury włosów. Olejem leczy się popękane brodawki sutkowe u matek karmiących.

Olejem z nasion dzikiej róży smaruje się owrzodzenia troficzne, otarcia, oparzenia, odleżyny, egzemy, zmiany skórne wywołane promieniowaniem. W zapaleniu skóry stosuje się go wewnętrznie i zewnętrznie.

GOPO

GOPO czyli galaktolipid to związek obecny w proszku z owoców dzikiej róży. Razem z flawonoidami i witaminami działa on przeciwzapalnie oraz przeciwbólowo w obrębie chrząstki stawowej stawów i kości.
GOPO ulega rozkładowi w temp. powyżej 40 stopni Celsjusza! Ważne zatem jest aby w przypadku schorzeń stawów przyjmować proszek z owoców dzikiej róży suszonych w odpowiednio niskich temperaturach. Tylko tak przetworzony surowiec w pełni zachowa swoje właściwości lecznicze. Należy także pamiętać, że jest on skuteczny w przypadku wczesnych zmian zwyrodnieniowych. Efekt nie pojawia się natychmiast. Badania wykazały, że wystarczy podanie 0,5 g proszku dziennie, by w ciągu 4 miesięcy ustąpiły oznaki stanu zapalnego stawów.

W kuchni

Owoce dzikiej róży są podstawą dżemów, konfitur, kompotów i kisieli, słodyczy i marmolad, soków i syropów.

Przeciwwskazania

Owoce dzikiej róży mogą podrażniać błonę śluzową żołądka. Skoncentrowany napar z jagód jest szkodliwy dla szkliwa zębów (ze względu na zawartość kwasów organicznych (kwas cytrynowy, jabłkowy). Po zażyciu odwaru należy przepłukać usta.

Środek całkowicie bezpieczny, można podawać dzieciom i kobietom w ciąży oraz karmiącym

Preparaty

Napar: 3 czubate łyżki suchych owoców lub 2 czubate łyżki liści, albo też 4 duże szczypty zmielonych płatków róży zalać 2 szkl. wrzącej wody; odstawić na 30 minut; przecedzić; napar z owoców i płatków róży osłodzić miodem. Pić 2-3-4 razy dz. po 200 ml;

Nalewka różana (różanówka): pół szkl. suchych owoców lub liści, albo 1 szkl. suchych płatków róży zalać 300 ml wódki lub wina; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać 2-3 razy dz. po 1 łyżce lub 1 raz dz. po 30 ml.

Intrakt różany: 1 szkl. świeżych zmielonych owoców zalać 500 ml wina lub wódki o temp. 75 C; wytrawiać 10 dni; przefiltrować. Zażywać jak nalewkę.

Wyciągi alkoholowe z róży można wymieszać z miodem (stosunek 1:1) uzyskując Alkoholmel Rosae, który zażywa się 2-3 razy dz, po 1 łyżce.

Owoce przed przerobem (ekstrahowaniem) muszą być rozdrobnione. Rozdrobnione pestki również uwalniają cenne składniki.

Źródła:

https://herbana.world
https://www.1000listnik.ru
https://300trav.ru
https://ru.siberianhealth.com
https://www.kladovayalesa.ru/archives/815
https://www.ayzdorov.ru/tvtravnik_shipovnik.php
https://edaplus.info/produce/brier.html
https://foodandhealth.ru/yagody/shipovnik/
https://lektrava.ru/encyclopedia/shipovnik/
https://lektrava.ru/encyclopedia/shipovnik/
https://good-tips.pro/index.php/medicinal-plants/rosehip-health-benefits
www.ziolowawyspa.pl
https://www.facebook.com/groups/385309041542064
www.rozanski.li
www.gramzdrowia.pl
www.herbzone.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *