Borówka czernica – Vaccinum myrtillus L.

borówka czernica

Borówka czernica rośnie zwykle w lasach mieszanych, liściastych, często iglastych i na bagnach. Może tworzyć rozległe zarośla na dziesiątkach lub setkach hektarów.

Opis

Krzew wysokości 10-30 cm, rozgałęziony, liściasty, z jasnozielonymi, błyszczącymi, kanciastymi, zielonymi gałązkami. Liście naprzemianległe, krótkoogonkowe (2-3 mm), ostre, jajowato-owalne (1,5-2,5 cm długości i 1-1,3 cm szerokości), ostro i drobno ząbkowane na brzegach. Kwiaty (5-6 mm długości) są pojedyncze, opadające, umieszczone w osiach liści. Kielich ma krótkie zagięcie. Korona kulista (5-7 mm długości), płatki zielonkawe lub różowawe. Owocem jest ciemnoniebieska lub czarna kulista jagoda (6-8 mm średnicy). Kwitnie w maju. Owocuje w lipcu-wrześniu.

Surowiec

Surowcem są czarne jagody i liście. Liście pozyskuje się przed lub w czasie kwitnienia. Owoce zbiera się jędrne, suszy najpierw na wolnym powietrzu w cieniu, na strychu lub w mieszkaniu w temp. do 40 st C, a gdy ulegną pomarszczeniu należy je dosuszyć w otwartym piekarniku ogrzanym do temp. 50 st C. Suszone owoce nie powinny sklejać się w grudki i plamić dłoni.

Skład chemiczny

Liść borówki jest bogaty w garbniki (ok. 15-20%), flawonoidy, triterpeny (kwas ursolowy, beta-amyryna, kwas oleanolowy), glikozydy fenolowe (arbutyna), kwas chinowy i biopierwiastki (chrom – 9 ppm, mangan, magnez, potas). W owocach znajdują się antocyjanidyny (3%): procyjanidyna B1, B2, B3, B4; glikozyd fenolowy pochodny kwasu galusowego – myrtylina i neomyrtylina. Wśród flawonoidów zidentyfikowano kwercytrynę, izokwercytrynę, astragalinę, hiperozyd, związki flawanu z katechina i epikatechiną. Kwasy fenolowe są reprezentowane przez kwas kawowy, chlorogenowy, p-kumarowy, o-kumarowy, m-kumarowy, gallowy, ferulowy, syringowy, protokatechowy, wanilinowy, p-hydroksybenzoesowy. W owocach stwierdzono obecność alkaloidów chinolizydynowych (myrtin, epimyrtin) i pterostylbenów. W liściach i owocach jest również hydrochinon i jego glikozyd – arbutyna.

Owoc borówki czernicy zawiera 5-10% garbników katechinowych, polimery prontocyjanidyny (procyjanidyna B1-4), antocyjany do 3% (PhEur. wymaga przynajmniej 0,3%), glikozydy flawonoidowe (kwercytryna, astragalina, hiperozyd), pterostylbeny, pektyny, kwasy fenolowe (kwas kawowy, galusowy, p-kumarowy, chlorogenowy, protokatechowy, syringowy, salicylowy, ferulowy, waniliowy), alkaloidy chinolizydynowe (epimirtyna, mirtyna = myrtine), glikozydy fenolowe (arbutyna).d

Działanie borówki czernicy

Choroby naczyniowe: Borówka czernica jest rośliną, która jest stosowana jako środek leczniczy i przywracający zdrowie naczyń krwionośnych. Spożywanie soku, odwaru lub naparu z jagód wzmacnia ściany naczyń krwionośnych (działa angioprotekcyjnie). Działa przeciwzapalnie i ochronnie na ich strukturę. Poprawia krążenie mózgowe i oczne. Przeciwkrwotocznie. Ponadto borówki są skuteczne w zaburzeniach naczyniowych: żylakach kończyn dolnych, niewydolności limfatycznej, zwiększonej przepuszczalności i kruchości naczyń włosowatych, miażdżycy, chorobach układu sercowo-naczyniowego (nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, zakrzepica). Poprawia mikrokrążenie w tkankach. W hemoroidach – lewatywy.

Dla oczu: Odwar i świeże borówki poprawiają wzrok i zmniejszają zmęczenie oczu, poprawiają przepływu krwi do siatkówki. Stosuje się je w celu poprawy ostrości widzenia, eliminując ogólne zmęczenie oczu podczas wytężonej pracy przy sztucznym świetle. Poprawiają widzenie nocne. W chorobach takich jak: stany zapalne naczyniówki i siatkówki, uszkodzenia siatkówki i naczyniówki, nadciśnienie, zakrzepy w układzie naczyniowym oka, zaćma, krótkowzroczność, związane z wiekiem zmiany w strukturach oka, retinopatia cukrzycowa, zwyrodnienia barwnikowe siatkówki.

Układ pokarmowy: Medyczne zastosowanie borówek jako środka ściągającego w różnych chorobach przewodu pokarmowego wynika głównie z wysokiej zawartości taniny w jagodach.
Wyciągi z owoców borówki działają na stany zapalne jelit, zespół jelita drażliwego, ostre i przewlekłe zaburzenia trawienne, którym towarzyszy biegunka, utrata masy ciała, brak apetytu, niestrawność. Przewlekłe zaparcia i biegunki, czerwonka, wzmożona fermentacja jelitowa, zapalenie wątroby, żółtaczka, choroba wrzodowa. Przetwory z jagód działają żółciopędnie, pobudzają wydzielanie śliny i soku żołądkowego, poprawiają apetyt, regulują przemianę materii i trawienie, normalizują mikroflorę jelitową. Świeże jagody są wskazane przy zaparciach, ponieważ zwiększają motorykę jelit, suszone natomiast pomagają przy biegunkach, ponieważ działają zapierająco. Przy hemoroidach jako lewatywa.

Wyciągi z liści działają słabo moczopędnie, antyseptycznie (hydrochinon powstający z arbutyny szczególnie silnie odkaża drogi moczowe i nerki), lekko odkażająco. W zapaleniu cewki moczowej, odmiedniczkowym zapaleniu nerek, zapaleniu pęcherza moczowego i kamieniach nerkowych, przy podagrze i reumatyzmie. Wyciągi z owoców działają także odtruwająco.

Czarne borówki działają przeciwcukrzycowo, czyli obniżają poziomu cukru we krwi oraz zmniejszają wydalanie cukru wraz z moczem (likwidują cukromocz). Zawierają glikozyd mirycilinę, która działa jak insulina. Najczęściej stosuje się odwar z liści. Ponadto liście borówki regulują pracę trzustki i są zalecane w niektórych jej chorobach.

Wzmacniająco: Powszechnie stosuje się borówki w celu wzmocnienia i rewitalizacji. Największą korzyść przynoszą oczywiście jagody w ich świeżej postaci. Bogaty zestaw substancji biologicznie czynnych ma działanie krwiotwórcze, witaminowe, tonizujące, wzmacniające. Zalecane są przy różnego rodzaju awitaminozach, m.in. przy niedoborze witaminy C, anemii, w celu unormowania przemiany materii. Są one przepisywane dzieciom, osobom cierpiącym na ciężkie choroby przewlekłe, a także w okresie pooperacyjnym i w czasie rekonwalescencji.

Borówki działają napotnie, przeciwgorączkowo, odtruwająco, odżywczo, wzmacniająco, immunostymulująco (pobudza układ odpornościowy), przeciwzapalnie, krwiotwórczo (zwiększają poziom hemoglobiny we krwi). Kwas benzoesowy zawarty w roślinie działa wykrztuśnie i mukolityczne (rozrzedza flegmę).

Zewnętrznie: Owoce są popularne jako środek zewnętrzny. Ich napar lub odwar stosowany jest jako płukanka w stanach zapalnych błon śluzowych dziąseł, jamy ustnej i gardła. Gęsty odwar jest stosowany w okładach i balsamach w leczeniu sączących się wyprysków, oparzeń, procesach zapalnych na skórze, zmianach skórnych związanych z wiekiem (przy starzeniu się, wiotczeniu, blednięciu skóry), bliznowaceniu skóry, żylakach, przebarwieniach. Borówki mają działanie ściągające (osuszają powierzchnię rany). Mają działanie hemostatyczne, antyseptyczne, antybakteryjne, przeciwzapalne, są naturalnym antybiotykiem (owoce), zmniejszają ból. Przy hemoroidach i krwawieniach należy robić lewatywy z naparu z liści borówki, a zewnętrznie – okłady i balsamy ze świeżych jagód. Świeże borówki zaleca się spożywać przez rok w chorobach takich jak egzema, łuszczyca, dermatozy, wirusowe choroby skóry, liszaj płaski.

Preparaty

Napar: 2 łyżki liści zalać 2 szkl. wrzącej wody; odstawić na 30 minut; przecedzić. Pić 4 razy dz. po 100 ml; dzieciom i niemowlętom podawać jak napar z brusznicy.
Nalewka: pół szkl. liści zalać 400 ml wódki; macerować 14 dni; przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dz. po 1 łyżeczce lub stosować zewnętrznie jako środek ściągający.
Intrakt: pół szkl. świeżych mielonych liści zalać 400 ml gorącego alkoholu; wytrawiać 10 dni; przefiltrować. Stosować jak nalewkę.
Nalewka z owoców: pól szkl. suchych zmielonych owoców zalać 40C ml wódki; macerować 14 dni; przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dz. po 15 ml w wodzie lub w mleku. Dzieciom podawać w mleku osłodzonym miodem.
Z owoców świeżych warto przyrządzić intrakt. Jeżeli do 100 ml intraktu lub nalewki damy 100 ml młodu i wymieszamy to uzyskamy alkoholmel Myrtilli o działaniu wykrztuśnym i wzmacniającym. Alkoholmel zażywać 3-4 razy dz. po 1 łyżce. Dzieciom podawać 1-2 łyżeczki tego preparatu.

Sok borówkowy: Umyte świeże jagody przepuścić przez sokowirówkę lub lekko rozgnieść, zalać niewielką ilością wody (do połowy masy), zasypać małą ilością cukru, przykryć i pozostawić na 8 godz., po czym gotować borówki we własnym soku przez 10 minut; masę owocową przelać przez sito. Otrzymany sok dosłodzić (jeżeli na każdy 1 l soku damy 1 kg cukru to otrzymamy syrop wzmacniający i wykrztuśny). Sok (syrop) zlać do słoiczków lub butelek i poddać pasteryzacji przez 20 minut w wodzie o temp. 80 st C. Pozostałą nam masę owocową przetrzeć przez sito nylonowe w celu uzyskania przecieru, który należy dosłodzić i poddać pasteryzacji.

Przeciwwskazania

Preparaty z borówek są przeciwwskazane w niskiej krzepliwości krwi i spowolnionej perystaltyce jelit. W dyskinezie żółciowej nadmierne spożycie owoców jagodowych może spowodować zaostrzenie choroby.

Korelacje

Dobrze jest łączyć borówkę z ruszczykiem, pochrzynem, wąkrotką, rutą, kasztanowcem, gryką (ziele), rutwicą, kwiatem piwonii i kwiatem malwy czarnej.

W kuchni

Borówki można wykorzystać w kuchni do wielu różnych potraw: słodkich zup, sosów do mięs, deserów i kompotów. Oczywiście, najlepsze są borówki w postaci surowej. Ponadto jagody mają wysokie walory smakowe i są doskonałym surowcem do dżemów, syropów, soków, ekstraktów itp. W kuchni używa się ich do produkcji różnych wypieków (ciast, placków, kremów, nadzień itp.), kisieli, marmolad itp. Borówka jest także surowcem do produkcji win, likierów i nalewek.

Źródła:

http://herbalogya.ru
https://lektrava.ru
Www.rozanski.li
www.gramzdrowia.pl
https://foodandhealth.ru
https://www.kladovayalesa.ru
https://herbana.world
https://www.1000listnik.ru
http://herbalexpert.ru
https://www.greeninfo.ru

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *