Berberys – żółciopędnie

berberys

Kwaśnica pospolita = berberys zwyczajny – Berberis vulgaris Linne

Rośnie na suchych, często kamienistych zboczach, na tarasach rzecznych i na obrzeżach lasów.
Siedlisko berberysu rozciąga się na prawie wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy i Australii, choć występuje głównie na półkuli północnej, w jej górskich regionach. Jest hodowany w ogrodach. Berberys nie toleruje długotrwałego nawilżania, jest odporny na suszę i upały, jest krzewem światłolubnym. W cieniu nie owocuje. Odporny na mróz, nie boi się zimy i jest mało wymagający w stosunku do gleby. Rośnie dość szybko i może osiągnąć wiek 40-50 lat.

Opis

Berberys to rozgałęziony liściasty krzew kłujący do 2,5 m wysokości. Młode gałązki żółtawe lub żółtawo-purpurowe, błyszczące, prążkowane; starsze szare, pręcikowate, z prostymi, ostrymi kolcami. Liście są cienkie, owalne, zwężające się w krótki ogonek, z wystającą siecią żyłek pod spodem. Kwiatostany są frędzlowate, wielokwiatowe. Kwiaty mają 6 żółtych płatków okwiatu, 6 dużych nektarników i 6 pręcików. Owocem jest jasnoczerwona, podłużna, kwaśna jagoda o długości do 10-12 mm. Nasiona między dwoma są brązowe, oszronione. Kwitnie w kwietniu-maju, owoce dojrzewają w sierpniu-wrześniu.
Korzenie całe, proste, często rozgałęzione, brązowo-szare, na przełomie cytrynowo-żółte.
Liście długości 2-7 cm i szerokości 1-4 cm, o klinowatej podstawie i zaokrąglonym wierzchołku, każdy ząbek jest wydłużony w miękką igłę. Zapach jest specyficzny, a smak kwaśny.

Surowiec

Surowcem jest korzeń, kora, gałązki z liśćmi oraz owoc. Surowce należy suszyć w temperaturze do 60 stopni. Owoce zbiera się jesienią, lecz można także po pierwszych przymrozkach, po których zawartość witaminy C i cukrów wzrasta o ok. 50%.

Jeśli chcesz pozyskać korzeń to najlepszy okres do tego to okres spoczynku – wiosną (kwiecień) lub jesienią (październik-listopad). Można wykopać nie więcej niż 1/3 systemu korzeniowego. Powtórny zbiór korzeni wykonuje się na tym samym miejscu dopiero po 5-10 latach. Wydobyte korzenie należy starannie otrząsnąć z ziemi i innych zanieczyszczeń, usuwając jednocześnie sczerniałe i zbutwiałe części. Mycie w wodzie nie jest dozwolone, ponieważ berberyna (główna substancja lecznicza) jest wysoce rozpuszczalna w wodzie, a zatem traci się ją podczas mycia. Okres trwałości surowca to 3 lata. Kolor wysuszonych korzeni na przerwie cytrynowo-żółty. Pamiętaj jednak, że równie wartościowe co korzenie są gałązki z liśćmi, owoce oraz kora. Zbiór korzeni jest trudny i może narazić roślinę na zniszczenie. Liście berberysu zbiera się w fazie pączkowania i kwitnienia. Okres ich trwałości – 2 lata.

Skład chemiczny

Prawie wszystkie części rośliny zawierają alkaloidy. Głównym alkaloidem pozyskiwanym z korzeni berberysu pospolitego jest berberyna (1%). Oprócz berberyny w korzeniach rośliny zawiera do 10 alkaloidów, w tym palmatynę, leontynę, kolumbaminę, iatroricynę, berberubinę i oksyakantynę. W korze korzenia znajduje się 13,4% alkaloidów, w tym berberyna (9,4%), palmityna, kolumbamina, berberubina, jatroicyna, berbamina, oksyakantyna (4,8%); w liściach – alkaloidy: berberyna, oksyakantyna, berbamina, leontydyna i inne, a także kwas askorbinowy, witamina E, karoten, kwasy fenolokarboksylowe. W owocach berberysu występują: kwas jabłkowy, cytrynowy, winowy i inne kwasy organiczne, cukry (3,5-5%), substancje pektynowe (0,4-0,6%), kwas askorbinowy. Dojrzałe owoce nie zawierają alkaloidów lub występują one w ilościach śladowych.

Starożytny Babilon i Indie stosowały leki z berberysu. Swoje działanie lecznicze zawdzięcza obecności w nim alkaloidów i garbników, które mają działanie uspokajające, przeciwzapalne, żółciopędne i moczopędne.

Przeciwinfekcyjnie

Berberyna działa bakteriostatycznie i bakteriobójczo, pierwotniakobójczo, przeciwzapalnie, zabija liczne roztocza. W niektórych krajach jest stosowana w leczeniu chorób pasożytniczych (m.in. lamblioza). Berberyna jest skuteczna w leczeniu nużycy ocznej (krople, maść). Ma działanie antyseptyczne i ściągające. W infekcjach bakteryjnych i wirusowych.

Drogi żółciowe

Berberys zawiera alkaloid berberynę, która ma silne właściwości żółciopędne i żółciotwórcze. Poprawia to odpływ żółci i stwarza warunki do normalizacji stanu zapalnego w drogach żółciowych. W przewlekłym zapaleniu wątroby, kamicy żółciowej, żółtaczce. Najlepiej stosować nalewkę. W chorobach pęcherzyka żółciowego (przewlekłe nawracające zapalenie pęcherzyka żółciowego, dyskineza pęcherzyka żółciowego). Jej stosowanie prowadzi nie tylko do poprawy przepływu żółci, lecz także zmniejszenia bólu i stanu zapalnego. Berberys jest używany również na wrzody żołądka i dwunastnicy. Działa rozkurczowo.

Zaburzenia metaboliczne, kuracje odtruwające, infekcje i stany zapalne układu moczowego. Pobudza trawienie. Przeciwbiegunkowo.

Zaburzenia pracy serca

Berberys obniża ciśnienie krwi, a zatem działa hipotensyjnie. Znosi niemiarowość pracy serca. Działa przeciwarytmicznie.

W praktyce ginekologicznej

Nalewki z liści i korzeni berberysu pospolitego są szeroko stosowane w praktyce ginekologicznej, szczególnie w niedoczynności macicy w okresie połogu, krwawieniach w okresie przekwitania, w połączeniu z innymi lekami – w poporodowym zapaleniu macicy i podwiązaniu macicy. Nadmierne i osłabiające krwawienia miesiączkowe, połączone z bolesnymi skurczami.

Inne

Przeciwbólowo, przeciwkaszlowo. W kaszlu oraz nieżycie układu oddechowego.

Synergizm farmakologiczny

Berberys nasila działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe salicylanów, ibuprofenu, naproksenu, paracetamolu, aminofenazonu, fenacetyny, benzydaminy. Zioło nasila działanie glistnika jaskółczego ziela i dymnicy (zmniejszyć dawki o 50%); nasila działanie przeciwbólowe leków narkotycznych. Pod kontrolą lekarza w przypadku arytmii warto kojarzyć z żarnowcem – Cytisus scoparus L. (Sarothamnus), janowcem Genista, szczodrzeńcem – Cytisus.

Nie należy łączyć berberysu z przetworami z kruszyny, szakłaku, trzmieliny i kaliny. Nie łączyć z loperamidem. Nie podawać wraz z preparatami lepiężnika – Petasites oraz gatunkami z rodzaju starzec – Senecio. Nie łączyć z kokoryczką – Polygonatum, naparstnicą – Digitalis i konwalią Convallaria.

Niebezpieczne właściwości berberysu

Berberys ma wyraźną zdolność do pobudzania aktywności mięśniowej, z tego powodu nie powinien być stosowany w czasie ciąży, gdyż istnieje realne zagrożenie poronieniem. Kobiety nie powinny go również spożywać w okresie laktacji. Jeśli stosujesz leki uspokajające, to podchodź do stosowania jagody z ostrożnością, ponieważ ma ona silne działanie uspokajające. Lekarze ostrzegają, że przejadanie się jagodami berberysu lub lekami sporządzanymi na bazie jego kory może prowadzić do zatrucia, któremu towarzyszą zawroty głowy, nudności, skurcze, krwawienia z nosa, obrzęk skóry. Pamiętaj, że nie możesz używać niedojrzałych jagód, ponieważ są one trujące.

Zastosowanie w kosmetologii

W kosmetologii berberys stosuje się w postaci odwaru i naparu. Są one nakładane na skórę w celu skorygowania drobnych niedoskonałości skóry, jej uelastycznienia i usunięcia zmarszczek. Stosowany również w produkcji maseczek do włosów i przeciwłupieżowych. Do produkcji masek do włosów do warzenia garść berberysu z litra wrzącej wody, do nalegania około 45 minut, dobrze schłodzić i odcedzić. Włosy należy spłukiwać po każdym myciu przez 2 miesiące. Odmładzająca maseczka na twarz może być wykonana w następujący sposób: zmiel średnie zielone jabłko i 4 łyżki berberysu, dodaj łyżkę mąki i taką samą ilość kwaśnej śmietany, dobrze wymieszaj i nałóż na twarz na 15 minut. Zmycie takiej maseczki powinno być naparem z rumianku lub zaparzonej zielonej herbaty.

Zewnętrznie

Nalewka z liści berberysu stosowana jest w egzemach i neurodermitis. Nalewka z korzeni berberysu lub odwar z jego kory jest stosowana w fitodermatozie. Berberys należy do surowców stosowanych w leczeniu alergicznych chorób skóry.

Odwar z korzenia stosuje się do kąpieli, irygacji w stanach zapalnych żeńskich narządów rozrodczych. Odwar z korzeni i kory stosuje się przy stanach zapalnych jamy ustnej, dziąseł i błonicy – wewnętrznie i do płukania. Przy stanach zapalnych oczu, ranach, egzemach robić płukanki i balsamy. Odwar stosuje się wewnątrz, a także w postaci balsamów, okładów, wcierek przy zapaleniu stawów, reumatyzmie, zapaleniu korzonków nerwowych, skurczach mięśni nóg, osteochondrozie jako środek przeciwzapalny.

Przetwory

Herbatka z owoców Berberis: 1 łyżkę wysuszonych i rozdrobnionych owoców zalać 1 szklanką wrzącej wody; odstawić na 45 minut, przecedzić, osłodzić miodem. Pić kilka razy dziennie po 1 szklance.

Nalewka berberysowa: z pędów, kory lub korzenia: 100 g rozdrobnionego surowca zalać 500 ml alkoholu 30-40%, odstawić na 7 dni w ciemne miejsce. Przefiltrować. Stosować zewnętrznie do przemywania schorzałych miejsc (łuszczyca, opryszczka, trądzik, atopowe zapalenie skóry, liszaje, owrzodzenia, trudno gojące się rany), do płukania jamy ustnej i gardła (1 łyżka na 1 szklankę wody przegotowanej ciepłej z łyżeczką octu winnego) przy zakażeniu, krwawieniu z dziąseł, nadwrażliwości zębów, aftach, zapaleniu gardła; do okładów na skórę (chore miejsca, rany) po rozcieńczeniu wodą z octem winnym lub winem wytrawnym czerwonym: 1 łyżeczka nalewki berberysowej, 100 ml wody przegotowanej, 1 łyżeczka wina czerwonego, wymieszać; okłady 45 minutowe, 2-3 razy dziennie. W przypadku leczenia trudno gojących się ran można dodać do tej mieszanki 3 ml propolisu. Doustnie: 5-10 ml nalewki 2-3 razy dziennie w 100 ml wody z miodem. Nalewką można sporządzać również na winie, zachowując podane proporcje. Ilość kuracji nie powinna być większa niż 2 na kwartał. 1 kuracja trawa 1-2 tygodnie, następnie przerwa, minimum 3-4-tygodniowa.

Nalewka z owoców (kwaśnicówka): dojrzałe owoce berberysu umyć, pognieść trochę. Nasypać do 3/4 wysokości butelki i zalać do pełna 30-40% wódką czystą lub karmelową; dodać cukier (najlepiej trzcinowy, karmel lub buraczany brązowy). Na 1-litrową butelkę dać 70-100 g (7-10 dkg) cukru. Pozostawić na 1-2 miesiące. Następnie przefiltrować. Nalewka berberysowa należy do nalewek dojrzewających, czyli im starsza – tym lepsza smakowo. Można dodać nieco miodu, jednakże wymagać to będzie zlania znad osadu, jaki wytrąci się z miodu. Działa wzmacniająco.

Intrakt berberysowy: 100 g świeżych zmielonych pędów, samych liści lub kory zalać 500 g gorącego alkoholu 40-60%, odstawić na 7 dni, przefiltrować. Zażywać 2-3 razy dziennie po 5 ml przez 1-2 tygodnie. Nie stosować częściej kuracji niż 2 razy na kwartał. Używać zewnętrznie, podobnie jak nalewkę.

W kuchni

Jagody mają cierpki i kwaśny smak, służą nie tylko do przyrządzania kompotów, soków, galaretek i konfitur, ale także sosów do ryb i mięs. Kwaśne jagody są używane do produkcji likierów i win. Lekko niedojrzały berberys jest kiszony i solony. Barbera jest jedną z roślin miododajnych. Miód pszczeli z jej pyłku ma złocistożółty kolor i delikatny smak. Liście berberysu używane są do sporządzania marynat.

Źródła:

https://edaplus.info/produce/barberry.html
https://edaplus.info/produce/barberry.html
https://lektrava.ru/encyclopedia/barbaris-obyknovennyy/
https://kiberis.ru/?p=3427

Барбарис обыкновенный


http://www.cnshb.ru/AKDiL/0054/base/RB/000012.shtm

Барбарис обыкновенный (Berberis vulgaris L.)


https://stroy-podskazka.ru/barbaris/opisanie/
www.rozanski.li

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *